Hiền triết Diogenes

Tại Corinth, thuộc Hy Lạp, có một người đàn ông rất thông thái tên là Diogenes sinh sống. Người ta từ khắp mọi miền đất nước tìm đến để gặp ông và lắng nghe ông trò chuyện.

At Corinth, in Greece, there lived a very wise man whose name was Diogenes. Men came from all parts of the land to see him and hear him talk.

Dù thông thái là vậy, ông lại có vài thói quen hết sức kỳ quặc. Ông không tin rằng một người nên sở hữu nhiều của cải hơn mức họ thực sự cần; và ông bảo rằng không ai cần quá nhiều thứ cả.

But wise as he was, he had some very queer ways. He did not believe that any man ought to have more things than he really needed; and he said that no man needed much.

Thế nên, ông không sống trong một ngôi nhà, mà ngủ trong một chiếc thùng tròn hay thùng tô-nô, vật mà ông lăn từ nơi này sang nơi khác. Ông dành cả ngày ngồi sưởi nắng và nói những lời khôn ngoan với những người xung quanh.

And so he did not live in a house, but slept in a tub or barrel, which he rolled about from place to place. He spent his days sitting in the sun, and saying wise things to those who were around him.

Một buổi trưa nọ, người ta thấy Diogenes đi bộ qua các con phố với chiếc đèn lồng thắp sáng, ngó nghiêng khắp xung quanh như thể đang tìm kiếm thứ gì đó.

At noon one day, Diogenes was seen walking through the streets with a lighted lantern, and looking all around as if in search of something.

“Tại sao ông lại cầm đèn lồng khi trời đang nắng thế?” có người cất tiếng hỏi.

“Why do you carry a lantern when the sun is shining?” some one said.

“Tôi đang tìm một người trung thực,” Diogenes trả lời.

“I am looking for an honest man,” answered Diogenes.

Khi Alexander Đại đế đến Corinth, tất cả những nhân vật lỗi lạc nhất trong thành phố đều ra nghênh đón và ca ngợi nhà vua. Nhưng Diogenes không đến; mà ông lại là người duy nhất có ý kiến khiến Alexander bận lòng.

When Alexander the Great went to Corinth, all the foremost men in the city came out to see him and to praise him. But Diogenes did not come; and he was the only man for whose opinions Alexander cared.

Vì vậy, khi vị hiền triết không chịu đến yết kiến nhà vua, nhà vua bèn đích thân đến gặp vị hiền triết. Ngài tìm thấy Diogenes ở một nơi hẻo lánh, đang nằm trên mặt đất cạnh chiếc thùng của mình. Ông đang tận hưởng hơi ấm và ánh sáng của mặt trời.

And so, since the wise man would not come to see the king, the king went to see the wise man. He found Diogenes in an out-of-the-way place, lying on the ground by his tub. He was enjoying the heat and the light of the sun.

Khi thấy nhà vua cùng rất đông người kéo đến, ông ngồi dậy và nhìn Alexander. Alexander chào ông rồi nói:—

When he saw the king and a great many people coming, he sat up and looked at Alexander. Alexander greeted him and said,—

“Này Diogenes, ta đã nghe rất nhiều về sự thông thái của ông. Liệu có điều gì ta có thể làm cho ông không?”

“Diogenes, I have heard a great deal about your wisdom. Is there anything that I can do for you?”

“Có đấy,” Diogenes đáp. “Ngài có thể đứng né sang một bên một chút, để khỏi che khuất ánh nắng của tôi.”

“Yes,” said Diogenes. “You can stand a little on one side, so as not to keep the sunshine from me.”

Câu trả lời này quá đỗi khác so với những gì nhà vua dự liệu, khiến ngài vô cùng kinh ngạc. Thế nhưng điều đó không làm ngài nổi giận; nó chỉ khiến ngài thêm bội phần khâm phục con người kỳ lạ này. Khi quay ngựa trở về, ngài nói với các quan viên của mình:—

This answer was so different from what he expected, that the king was much surprised. But it did not make him angry; it only made him admire the strange man all the more. When he turned to ride back, he said to his officers,—

“Các ngươi muốn nói gì thì tùy; nếu ta không phải là Alexander, ta muốn được làm Diogenes.”

“Say what you will; if I were not Alexander, I would like to be Diogenes.”