The Story of Prometheus

I. HOW FIRE WAS GIVEN TO MEN.

I. JAK DANO LUDZIOM OGIEŃ.

In those old, old times, there lived two brothers who were not like other men, nor yet like those Mighty Ones who lived upon the mountain top.

W owych dawnych, dawnych czasach żyło dwóch braci, którzy nie byli podobni do innych ludzi ani też do owych Potężnych, którzy mieszkali na szczycie góry.

They were the sons of one of those Titans who had fought against Jupiter and been sent in chains to the strong prison-house of the Lower World.

Byli synami jednego z tych tytanów, którzy walczyli przeciwko Jowiszowi i zostali zesłani w kajdanach do warownego więzienia w Podziemnym Świecie.

The name of the elder of these brothers was Prometheus, or Forethought; for he was always thinking of the future and making things ready for what might happen to-morrow, or next week, or next year, or it may be in a hundred years to come.

Starszy z tych braci miał na imię Prometeusz, czyli Myślący Wprzód; zawsze bowiem myślał o przyszłości i przygotowywał się na to, co mogłoby wydarzyć się jutro, w przyszłym tygodniu, w przyszłym roku albo być może za sto lat.

The younger was called Epimetheus, or Afterthought; for he was always so busy thinking of yesterday, or last year, or a hundred years ago, that he had no care at all for what might come to pass after a while.

Młodszy nazywał się Epimeteusz, czyli Myślący Poniewczasie; zawsze bowiem był tak zajęty myśleniem o wczoraj, o zeszłym roku lub o tym, co było sto lat temu, że wcale nie dbał o to, co może nadejść za jakiś czas.

For some cause Jupiter had not sent these brothers to prison with the rest of the Titans.

Z jakiegoś powodu Jowisz nie wtrącił tych braci do więzienia wraz z resztą tytanów.

Prometheus did not care to live amid the clouds on the mountain top. He was too busy for that.

Prometeusz nie chciał żyć wśród chmur na szczycie góry. Był na to zbyt zajęty.

While the Mighty Folk were spending their time in idleness, drinking nectar and eating ambrosia, he was intent upon plans for making the world wiser and better than it had ever been before.

Podczas gdy Potężni spędzali czas na próżnowaniu, pijąc nektar i jedząc ambrozję, on skupiał się na planach uczynienia świata mądrzejszym i lepszym, niż kiedykolwiek był.

He went out amongst men to live with them and help them; for his heart was filled with sadness when he found that they were no longer happy as they had been during the golden days when Saturn was king. Ah, how very poor and wretched they were!

Wyszedł między ludzi, aby z nimi żyć i im pomagać; serce bowiem napełniło mu się smutkiem, gdy odkrył, że nie są już szczęśliwi tak, jak w złotych czasach, gdy królem był Saturn. Ach, jacyż byli biedni i nieszczęśliwi!

He found them living in caves and in holes of the earth, shivering with the cold because there was no fire, dying of starvation, hunted by wild beasts and by one another—the most miserable of all living creatures.

Zastał ich żyjących w jaskiniach i w jamach ziemnych, drżących z zimna, ponieważ nie było ognia, umierających z głodu, ściganych przez dzikie bestie i przez siebie nawzajem — najnędzniejsze ze wszystkich żywych stworzeń.

“If they only had fire,” said Prometheus to himself, “they could at least warm themselves and cook their food; and after a while they could learn to make tools and build themselves houses. Without fire, they are worse off than the beasts.”

„Gdyby tylko mieli ogień — rzekł do siebie Prometeusz — mogliby przynajmniej ogrzać się i ugotować jedzenie; a po pewnym czasie mogliby nauczyć się robić narzędzia i budować sobie domy. Bez ognia mają się gorzej niż bestie”.

Then he went boldly to Jupiter and begged him to give fire to men, that so they might have a little comfort through the long, dreary months of winter.

Wtedy poszedł śmiało do Jowisza i błagał go, by dał ludziom ogień, tak aby mieli choć trochę wygody przez długie, ponure miesiące zimy.

“Not a spark will I give,” said Jupiter. “No, indeed! Why, if men had fire they might become strong and wise like ourselves, and after a while they would drive us out of our kingdom. Let them shiver with cold, and let them live like the beasts.

„Nie dam ani iskry — rzekł Jowisz. — O nie, zaiste! Przecież gdyby ludzie mieli ogień, mogliby stać się silni i mądrzy jak my sami, a po pewnym czasie wypędziliby nas z naszego królestwa. Niech drżą z zimna i niech żyją jak bestie.

It is best for them to be poor and ignorant, that so we Mighty Ones may thrive and be happy.”

Najlepiej dla nich, by byli biedni i niewykształceni, tak abyśmy my, Potężni, mogli dobrze prosperować i być szczęśliwi”.