The Turnip

There were two brothers who were both soldiers; the one was rich and the other poor. The poor man thought he would try to better himself; so, pulling off his red coat, he became a gardener, and dug his ground well, and sowed turnips.

Było dwóch braci, którzy obaj byli żołnierzami; jeden był bogaty, a drugi biedny. Biedny pomyślał, że spróbuje poprawić swój los; zdjął więc swój czerwony mundur, został ogrodnikiem, dobrze przekopał ziemię i posiał rzepę.

When the seed came up, there was one plant bigger than all the rest; and it kept getting larger and larger, and seemed as if it would never cease growing; so that it might have been called the prince of turnips for there never was such a one seen before, and never will again.

Kiedy nasiona wzeszły, jedna roślina okazała się większa od wszystkich innych; i stawała się coraz to większa i większa, i zdawało się, że nigdy nie przestanie rosnąć; tak że można by ją nazwać księciem rzep, bo nigdy wcześniej takiej nie widziano i nigdy więcej się nie zobaczy.

At last it was so big that it filled a cart, and two oxen could hardly draw it; and the gardener knew not what in the world to do with it, nor whether it would be a blessing or a curse to him. One day he said to himself, ‘What shall I do with it?

W końcu była tak wielka, że wypełniła cały wóz, a dwa woły z trudem mogły ją ciągnąć; i ogrodnik nie wiedział na świecie, co z nią zrobić, ani czy będzie dla niego błogosławieństwem, czy przekleństwem. Pewnego dnia rzekł do siebie: „Cóż ja z nią pocznę?

if I sell it, it will bring no more than another; and for eating, the little turnips are better than this; the best thing perhaps is to carry it and give it to the king as a mark of respect.’

Jeśli ją sprzedam, nie dostanę za nią więcej niż za inną; a do jedzenia małe rzepy są lepsze niż ta; najlepiej będzie chyba zanieść ją i dać królowi na znak szacunku”.

Then he yoked his oxen, and drew the turnip to the court, and gave it to the king. ‘What a wonderful thing!’ said the king; ‘I have seen many strange things, but such a monster as this I never saw. Where did you get the seed?

Wtedy zaprzągł woły, zawiózł rzepę na dwór i dał ją królowi. „Cóż za cudowna rzecz!” – rzekł król. – „Widziałem wiele dziwnych rzeczy, ale takiego potwora jeszcze nigdy. Skąd wziąłeś to ziarno?

or is it only your good luck? If so, you are a true child of fortune.’ ‘Ah, no!’

Czy to tylko twoje szczęście? Jeśli tak, to jesteś prawdziwym dzieckiem szczęścia”. „Ach, nie!” –

answered the gardener, ‘I am no child of fortune; I am a poor soldier, who never could get enough to live upon; so I laid aside my red coat, and set to work, tilling the ground.

odpowiedział ogrodnik. – „Nie jestem dzieckiem szczęścia; jestem biednym żołnierzem, który nigdy nie mógł zarobić na życie; odłożyłem więc swój czerwony mundur i wziąłem się do pracy przy uprawie roli.

I have a brother, who is rich, and your majesty knows him well, and all the world knows him; but because I am poor, everybody forgets me.’

Mam brata, który jest bogaty, a Wasza Królewska Mość dobrze go zna i cały świat go zna; lecz ponieważ jestem biedny, wszyscy o mnie zapominają”.

The king then took pity on him, and said, ‘You shall be poor no longer. I will give you so much that you shall be even richer than your brother.’

Król ulitował się nad nim i rzekł: „Nie będziesz już biedny. Dam ci tyle, że staniesz się nawet bogatszy od swojego brata”.

Then he gave him gold and lands and flocks, and made him so rich that his brother’s fortune could not at all be compared with his.

Wtedy dał mu złoto, ziemie oraz trzody i uczynił go tak bogatym, że majątku jego brata w żaden sposób nie można było porównać z jego bogactwem.

When the brother heard of all this, and how a turnip had made the gardener so rich, he envied him sorely, and bethought himself how he could contrive to get the same good fortune for himself.

Kiedy brat usłyszał o tym wszystkim i o tym, jak rzepa uczyniła ogrodnika tak bogatym, okropnie mu pozazdrościł i rozmyślał, jak mógłby zdobyć taki sam uśmiech losu dla siebie.

However, he determined to manage more cleverly than his brother, and got together a rich present of gold and fine horses for the king; and thought he must have a much larger gift in return; for if his brother had received so much for only a turnip, what must his present be worth?

Postanowił jednak postąpić sprytniej niż jego brat i zebrał bogaty dar ze złota i wspaniałych koni dla króla; sądził bowiem, że w zamian musi otrzymać znacznie większy dar; skoro bowiem jego brat dostał tyle za samą rzepę, ileż wart musi być jego prezent?