Burza (Opowieści z Szekspira)

Burza

The Tempest

Na morzu leżała pewna wyspa, której jedynymi mieszkańcami byli stary człowiek imieniem Prospero oraz jego córka Miranda, bardzo piękna młoda panna.

There was a certain island in the sea, the only inhabitants of which were an old man, whose name was Prospero, and his daughter Miranda, a very beautiful young lady.

Przybyła na tę wyspę w tak młodym wieku, że nie pamiętała, by widziała jakąkolwiek inną ludzką twarz prócz twarzy swego ojca.

She came to this island so young, that she had no memory of having seen any other human face than her father’s.

Mieszkali w jaskini czy też celi, wykutej w skale; była ona podzielona na kilka komnat, z których jedną Prospero nazywał swoim gabinetem; trzymał tam swe księgi, traktujące głównie o magii – nauce podówczas bardzo cenionej przez wszystkich ludzi wykształconych. Wiedzę w tej sztuce uważał za nader użyteczną; bowiem gdy dziwnym trafem został wyrzucony na ową wyspę, zaczarowaną przez wiedźmę zwaną Sykoraks, która zmarła tam niedługo przed jego przybyciem, Prospero mocą swej sztuki uwolnił wiele dobrych duchów, które Sykoraks uwięziła w pniach wielkich drzew, ponieważ odmówiły wykonywania jej niegodziwych rozkazów.

They lived in a cave or cell, made out of a rock; it was divided into several apartments, one of which Prospero called his study; there he kept his books, which chiefly treated of magic, a study at that time much affected by all learned men: and the knowledge of this art he found very useful to him; for being thrown by a strange chance upon this island, which had been enchanted by a witch called Sycorax, who died there a short time before his arrival, Prospero, by virtue of his art, released many good spirits that Sycorax had imprisoned in the bodies of large trees, because they had refused to execute her wicked commands.

Te łagodne duchy były odtąd na zawsze posłuszne woli Prospera. Spośród nich najważniejszy był Ariel.

These gentle spirits were ever after obedient to the will of Prospero. Of these Ariel was the chief.

Ów żwawy duszek Ariel nie miał w swej naturze nic złośliwego, z wyjątkiem tego, że czerpał nieco zbyt wielką przyjemność z dręczenia szkaradnego potwora zwanego Kalibanem, żywił bowiem do niego urazę, jako że tamten był synem jego dawnej nieprzyjaciółki Sykoraks.

The lively little sprite Ariel had nothing mischievous in his nature, except that he took rather too much pleasure in tormenting an ugly monster called Caliban, for he owed him a grudge because he was the son of his old enemy Sycorax.

Tego to Kalibana Prospero odnalazł w lesie jako dziwną, bezkształtną istotę, w swej postaci znacznie mniej ludzką niż małpa: zabrał go do swej celi i nauczył mówić; Prospero byłby nawet dla niego bardzo dobry, lecz zła natura, którą Kaliban odziedziczył po swej matce Sykoraks, nie pozwalała mu nauczyć się niczego dobrego ani pożytecznego: dlatego też najmowano go niczym niewolnika do noszenia drewna i wykonywania najcięższych posług, Ariel zaś miał za zadanie zmuszać go do owych powinności.

This Caliban, Prospero found in the woods, a strange misshapen thing, far less human in form than an ape: he took him home to his cell, and taught him to speak; and Prospero would have been very kind to him, but the bad nature which Caliban inherited from his mother Sycorax, would not let him learn anything good or useful: therefore he was employed like a slave, to fetch wood, and do the most laborious offices; and Ariel had the charge of compelling him to these services.

Gdy Kaliban leniuchował i zaniedbywał swą pracę, Ariel (niewidzialny dla nikogo prócz Prospera) podkradał się chyłkiem i szczypał go, a niekiedy przewracał w błoto; po czym Ariel pod postacią małpy stroił do niego miny.

When Caliban was lazy and neglected his work, Ariel (who was invisible to all eyes but Prospero’s) would come slily and pinch him, and sometimes tumble him down in the mire; and then Ariel, in the likeness of an ape, would make mouths at him.

Następnie, prędko zmieniając kształt, pod postacią jeża kładł się i tarzał na drodze Kalibana, ten zaś lękał się, że ostre kolce jeża pokłują mu bose stopy.

Then swiftly changing his shape, in the likeness of a hedgehog, he would lie tumbling in Caliban’s way, who feared the hedgehog’s sharp quills would prick his bare feet.

Wymyślając najrozmaitsze dokuczliwe sztuczki, Ariel często go dręczył, ilekroć Kaliban zaniedbywał pracę, którą Prospero nakazał mu wykonać.

With a variety of suchlike vexatious tricks Ariel would often torment him, whenever Caliban neglected the work which Prospero commanded him to do.

Mając owe potężne duchy posłuszne swej woli, Prospero mógł za ich sprawą rozkazywać wiatrom oraz falom morskim.

Having these powerful spirits obedient to his will, Prospero could by their means command the winds, and the waves of the sea.

Na jego rozkaz rozpętały gwałtowną burzę, w środku której, pośród walki z dzikimi falami morskimi grożącymi w każdej chwili pochłonięciem, pokazał swej córce piękny, wielki statek, o którym rzekł jej, iż pełen jest istot żywych, takich jak oni sami.

By his orders they raised a violent storm, in the midst of which, and struggling with the wild sea-waves that every moment threatened to swallow it up, he showed his daughter a fine large ship, which he told her was full of living beings like themselves.

„O mój drogi ojcze – rzekła – jeżeli swą sztuką rozpętałeś tę straszną burzę, ulituj się nad ich żałosną niedolą. Spójrz! Statek roztrzaska się na kawałki. Biedne dusze! Wszyscy zginą.

‘O my dear father,’ said she, ‘if by your art you have raised this dreadful storm, have pity on their sad distress. See! the vessel will be dashed to pieces. Poor souls! they will all perish.

Gdybym miała taką moc, wolałabym pogrążyć morze we wnętrzu ziemi, niż pozwolić, by ten wspaniały statek uległ zniszczeniu wraz ze wszystkimi cennymi duszami na jego pokładzie”.

If I had power, I would sink the sea beneath the earth, rather than the good ship should be destroyed, with all the precious souls within her.’