Bez słów

Słowa wciąż tam były, wszystkie. W tym właśnie tkwił cały dowcip – jeśli to w ogóle był dowcip, a Walter Bell nigdy nie był zbyt dobry w żartach. Chleb, piec, mąka, Mary, syn. Widział je tak, jak widzi się bochenki przez szybę w drzwiczkach pieca: wyrośnięte, złociste i gotowe. Kiedy jednak po nie sięgał, jego dłoń zamykała się na pustce.

The words were all still there. That was the joke of it, if it was a joke, and Walter Bell had never been much good at jokes. Bread, oven, flour, Mary, son. He could see them, the way you can see loaves through the glass of an oven door, risen and golden and ready. But when he reached for them, his hand closed on air.

Nie, to już nie była jego dłoń. Jego dłoń stała się teraz czymś zupełnie innym. Prawa ręka leżała na kocu niczym paczka, którą ktoś zostawił tam przez pomyłkę – ciężka i jakby nie do końca jego. Przez dwa lata trzęsła się tak bardzo, że nie potrafił ukroić masła; teraz nie drżała wcale, a oddałby wszystko – piekarnię, dom, ostatnie piętnaście lat – żeby znów poczuć jej drżenie.

No, not his hand. His hand was something else now. His right hand lay on the blanket like a parcel somebody had left there by mistake, heavy and not quite his. For two years it had shaken so badly that he could not cut butter; now it did not shake at all, and he would have given anything, the bakery, the house, the last fifteen years, to feel it tremble again.

Czas w tym miejscu nie zachowywał się tak, jak należy. Było okno, a za oknem parking, a za parkingiem wzgórza, po których Mary lubiła spacerować w niedziele, zanim sklep odebrał im wszystkie niedziele. Czasami światło w oknie było białe, a czasami pomarańczowe od ulicznych latarni, i nie zawsze potrafił sobie przypomnieć, jak jedno przeszło w drugie.

Time did not behave properly in this place. There was the window, and beyond the window a car park, and beyond the car park the hills where Mary had liked to walk on Sundays before the shop took all their Sundays away. Sometimes the light in the window was white, and sometimes it was orange from the street lamps, and he could not always remember how it had got from one to the other.

Mary przychodziła czasami w tym pomarańczowym świetle. Nie naprawdę. Nawet teraz nie był przecież głupcem. Siedziała jednak na plastikowym krześle z dłońmi splecionymi na kolanach, w swoim niebieskim niedzielnym płaszczu, dokładnie tak samo, jak siedziała przy jego łóżku wtedy, gdy skręcił kostkę, spadając z worków z mąką; i patrzyła na niego z tym wyrazem twarzy, który zachowywała na chwile, gdy zachował się głupio w sposób nie do końca wybaczalny, lecz który ostatecznie miał zostać wybaczony.

Mary came, sometimes, in the orange light. Not really. He was not a fool, even now. But she sat in the plastic chair with her hands in her lap, in her blue Sunday coat, the way she had sat beside his bed the time he broke his ankle falling off the flour sacks, and she looked at him with that expression she had kept for when he had been stupid in a way that was not quite forgivable but would, eventually, be forgiven.

– No cóż, Walterze – mówiła, albo to on mówił za nią. – No cóż. Spójrz tylko na was dwoje.

Well, Walter, she said, or he said for her. Well. Look at the pair of you.

Bo przychodzili, oboje. To była ta druga rzecz. Chłopak przychodził i siedział na tym krześle godzinami – wysoki, siwy i chudy jak szczapa, z mąką na kolanach z piekarni, w której pracował teraz nocami – i mówił bardzo niewiele, co zresztą było rodzinnym talentem. A dziewczyna przychodziła po szkole i siadała po drugiej stronie; czasami trzymała go za sprawną rękę, a czasami nie, i rozumiał, że jedno i drugie było odpowiedzią.

Because they came, both of them. That was the other thing. The boy came and sat in that chair for hours, tall and grey and thin as a rake, with flour on his knees from the bakery where he now worked at night, and said very little, which was a family talent. And the girl came after school and sat on the other side, and sometimes she held his good hand and sometimes she did not, and he understood that both were answers.

Chłopak. Miał czterdzieści pięć lat. Walter wciąż o tym zapominał, a potem znowu sobie przypominał, i za każdym razem przeszywało go to niczym przeciąg pod drzwiami. W jego głowie chłopak miał trzydzieści lat, stał na ulicy w dymie, plecami do sklepu, i głośnym, pewnym głosem okłamywał całą Bridge Street. Na krześle miał czterdzieści pięć lat, w jego brodzie widać było siwiznę, a jego dłonie – jak zauważył Walter – zaczęły bardzo delikatnie drżeć.

The boy. He was forty-five. Walter kept forgetting that and then remembering it again, and every time it went through him like a draught under a door. In his head the boy was thirty, standing in the street in the smoke with his back to the shop, telling the whole of Bridge Street a lie in a clear loud voice. In the chair he was forty-five, and there was grey in his beard, and his hands, Walter noticed, had begun very slightly to shake.

To było w tym wszystkim najgorsze, gdyby musiał wybierać to, co najgorsze. Nie ramię. Nie noga, którą fizjoterapeuta – pogodny młody człowiek o przedramionach jak bochenki chleba – kazał mu unosić z łóżka dwa razy dziennie, podczas gdy Walter pocił się i klął bezgłośnie. Nawet nie brak słów. Najgorszy był widok tego nikłego drżenia palców syna, gdy ten nalewał wodę z dzbanka, i świadomość, skąd ono się wzięło, połączona z niemożnością powiedzenia: „Za to też cię przepraszam”.

That was the worst of it, if he had to choose a worst. Not the arm. Not the leg, which the physiotherapist, a cheerful young man with forearms like loaves, made him lift off the bed twice a day while Walter sweated and swore without sound. Not even the words. It was seeing that faint tremor in his son’s fingers as he poured water from the jug, and knowing exactly where it came from, and being unable to say: I am sorry for that too.