De dame of de tijger?

De dame of de tijger?

The Lady, or the Tiger?

In heel oude tijden leefde er een halfbarbaarse koning, wiens ideeën, hoewel enigszins gepolijst en aangescherpt door de vooruitstrevendheid van verre Latijnse buren, nog steeds groots, bloemrijk en ongebreideld waren, zoals het het barbaarse deel van hem betaamde.

In the very olden time there lived a semi-barbaric king, whose ideas, though somewhat polished and sharpened by the progressiveness of distant Latin neighbors, were still large, florid, and untrammeled, as became the half of him which was barbaric.

Hij was een man met een uitbundige fantasie en bovendien met een gezag dat zo onweerstaanbaar was dat hij naar believen zijn grillige invallen in feiten veranderde. Hij was zeer geneigd tot overleg met zichzelf, en wanneer hij en hijzelf het over iets eens waren, dan gebeurde het.

He was a man of exuberant fancy, and, withal, of an authority so irresistible that, at his will, he turned his varied fancies into facts. He was greatly given to self-communing, and, when he and himself agreed upon anything, the thing was done.

Wanneer elk lid van zijn huishoudelijke en politieke systemen soepel in zijn vaste baan bewoog, was zijn aard zachtaardig en vriendelijk; maar telkens wanneer er een kleine kink in de kabel kwam en sommige van zijn hemellichamen uit hun baan raakten, was hij nog veel zachtaardiger en vriendelijker, want niets deed hem zoveel plezier als het kromme recht te maken en oneffenheden plat te walsen.

When every member of his domestic and political systems moved smoothly in its appointed course, his nature was bland and genial; but, whenever there was a little hitch, and some of his orbs got out of their orbits, he was blander and more genial still, for nothing pleased him so much as to make the crooked straight and crush down uneven places.

Onder de geleende denkbeelden waardoor zijn barbarisme half beschaafd was geraakt, bevond zich die van de openbare arena, waarin door vertoningen van mannelijke en beestachtige dapperheid de geesten van zijn onderdanen werden verfijnd en gevormd.

Among the borrowed notions by which his barbarism had become semified was that of the public arena, in which, by exhibitions of manly and beastly valor, the minds of his subjects were refined and cultured.

Maar zelfs hier deed de uitbundige en barbaarse fantasie zich gelden.

But even here the exuberant and barbaric fancy asserted itself.

De arena van de koning was niet gebouwd om het volk de kans te geven te luisteren naar de ontboezemingen van stervende gladiatoren, noch om hen in staat te stellen getuige te zijn van de onvermijdelijke afloop van een conflict tussen religieuze opvattingen en hongerige kaken, maar voor doeleinden die veel beter geschikt waren om de geestelijke vermogens van het volk te verruimen en te ontwikkelen.

The arena of the king was built, not to give the people an opportunity of hearing the rhapsodies of dying gladiators, nor to enable them to view the inevitable conclusion of a conflict between religious opinions and hungry jaws, but for purposes far better adapted to widen and develop the mental energies of the people.

Dit reusachtige amfitheater, met zijn omringende galerijen, zijn geheimzinnige gewelven en zijn onzichtbare gangen, was een instrument van poëtische gerechtigheid, waarin de misdaad werd gestraft of de deugd werd beloond door de uitspraken van een onpartijdig en onomkoopbaar toeval.

This vast amphitheater, with its encircling galleries, its mysterious vaults, and its unseen passages, was an agent of poetic justice, in which crime was punished, or virtue rewarded, by the decrees of an impartial and incorruptible chance.

Wanneer een onderdaan werd beschuldigd van een misdaad die belangrijk genoeg was om de aandacht van de koning te wekken, werd er publiekelijk bekendgemaakt dat op een vastgestelde dag het lot van de aangeklaagde persoon zou worden beslist in de arena van de koning, een bouwwerk dat zijn naam ten volle verdiende, want hoewel de vorm en het ontwerp van verre waren ontleend, kwam het doel ervan uitsluitend voort uit het brein van deze man, die, door en door een koning, geen traditie kende waaraan hij meer trouw verschuldigd was dan zijn grillen behaagde, en die op elke overgenomen vorm van menselijk denken en handelen de weelderige groei van zijn barbaarse idealisme entte.

When a subject was accused of a crime of sufficient importance to interest the king, public notice was given that on an appointed day the fate of the accused person would be decided in the king’s arena, a structure which well deserved its name, for, although its form and plan were borrowed from afar, its purpose emanated solely from the brain of this man, who, every barleycorn a king, knew no tradition to which he owed more allegiance than pleased his fancy, and who ingrafted on every adopted form of human thought and action the rich growth of his barbaric idealism.

Toen al het volk zich op de galerijen had verzameld en de koning, omringd door zijn hofhouding, hoog op zijn koninklijke troon aan één kant van de arena zat, gaf hij een teken, ging er onder hem een deur open en stapte de aangeklaagde onderdaan het amfitheater binnen.

When all the people had assembled in the galleries, and the king, surrounded by his court, sat high up on his throne of royal state on one side of the arena, he gave a signal, a door beneath him opened, and the accused subject stepped out into the amphitheater.