Horatius at the Bridge

Once there was a war between the Roman people and the Etruscans who lived in the towns on the other side of the Tiber River. Porsena, the King of the Etruscans, raised a great army, and marched toward Rome. The city had never been in so great danger.

Pewnego razu wybuchła wojna między ludem rzymskim a Etruskami, którzy żyli w miastach po drugiej stronie rzeki Tyber. Porsenna, król Etrusków, zebrał wielką armię i ruszył w stronę Rzymu. Miasto nigdy wcześniej nie znajdowało się w tak wielkim niebezpieczeństwie.

The Romans did not have very many fighting men at that time, and they knew that they were not strong enough to meet the Etruscans in open battle. So they kept themselves inside of their walls, and set guards to watch the roads.

Rzymianie nie mieli wtedy zbyt wielu wojowników i wiedzieli, że nie są wystarczająco silni, aby zmierzyć się z Etruskami w otwartej bitwie. Zostali więc wewnątrz swoich murów i wystawili straże, aby pilnowały dróg.

One morning the army of Porsena was seen coming over the hills from the north. There were thousands of horsemen and footmen, and they were marching straight toward the wooden bridge which spanned the river at Rome.

Pewnego ranka zauważono armię Porsenny nadchodzącą ze wzgórz od północy. Były tam tysiące jeźdźców i piechurów, którzy maszerowali prosto w stronę drewnianego mostu łączącego brzegi rzeki w Rzymie.

“What shall we do?” said the white-haired Fathers who made the laws for the Roman people. “If they once gain the bridge, we cannot hinder them from crossing; and then what hope will there be for the town?”

„Cóż zrobimy?” — rzekli siwowłosi Ojcowie, którzy stanowili prawa dla ludu rzymskiego. „Jeśli zdobędą most, nie powstrzymamy ich przed przeprawą; a jakaż wtedy zostanie nadzieja dla miasta?”

Now, among the guards at the bridge, there was a brave man named Horatius. He was on the farther side of the river, and when he saw that the Etruscans were so near, he called out to the Romans who were behind him.

Wśród strażników przy moście był jednak dzielny mąż o imieniu Horacjusz. Znajdował się on po drugiej stronie rzeki, a gdy zobaczył, że Etruskowie są tak blisko, zawołał do Rzymian stojących za nim.

“Hew down the bridge with all the speed that you can!” he cried. “I, with the two men who stand by me, will keep the foe at bay.”

„Rąbcie most ze wszystkich sił!” — krzyknął. „Ja, wraz z dwoma mężami, którzy stoją przy mnie, powstrzymam wroga!”

Then, with their shields before them, and their long spears in their hands, the three brave men stood in the road, and kept back the horsemen whom Porsena had sent to take the bridge.

Wtedy, trzymając przed sobą tarcze i długie włócznie w rękach, trzej dzielni mężowie stanęli na drodze i powstrzymali jeźdźców, których Porsenna wysłał, by zdobyli most.

On the bridge the Romans hewed away at the beams and posts. Their axes rang, the chips flew fast; and soon it trembled, and was ready to fall.

Na moście Rzymianie rąbali belki i słupy. Ich topory dźwięczały, wióry leciały gęsto; wkrótce most zadrżał i był gotów runąć.

“Come back! come back, and save your lives!” they cried to Horatius and the two who were with him.

„Wracajcie! Wracajcie i ratujcie życie!” — krzyczeli do Horacjusza i dwóch, którzy byli z nim.

But just then Porsena’s horsemen dashed toward them again.

Lecz właśnie wtedy jeźdźcy Porsenny ruszyli na nich ponownie.

“Run for your lives!” said Horatius to his friends. “I will keep the road.”

„Uciekajcie, ratujcie życie!” — rzekł Horacjusz do swoich przyjaciół. „Ja utrzymam drogę”.

They turned, and ran back across the bridge. They had hardly reached the other side when there was a crashing of beams and timbers. The bridge toppled over to one side, and then fell with a great splash into the water.

Zawrócili i pobiegli z powrotem przez most. Zaledwie dotarli na drugą stronę, rozległ się trzask belek i bali. Most przechylił się na jedną stronę, a potem runął z wielkim pluskiem do wody.

When Horatius heard the sound, he knew that the city was safe. With his face still toward Porsena’s men, he moved slowly backward till he stood on the river’s bank.

Gdy Horacjusz usłyszał ten dźwięk, wiedział, że miasto jest bezpieczne. Zwrócony wciąż twarzą ku ludziom Porsenny, cofał się powoli, aż stanął na brzegu rzeki.

A dart thrown by one of Porsena’s soldiers put out his left eye; but he did not falter. He cast his spear at the foremost horseman, and then he turned quickly around.

Strzała ciśnięta przez jednego z żołnierzy Porsenny pozbawiła go lewego oka; on jednak się nie zachwiał. Rzucił swą włócznię w pierwszego jeźdźca, a potem szybko się odwrócił.