Bartleby, kopista

Herman Melville. Jestem człowiekiem w dość podeszłym wieku.

by Herman Melville I am a rather elderly man.

Natura mych zajęć na przestrzeni ostatnich trzydziestu lat zbliżyła mnie w stopniu ponadprzeciętnym do nader interesującej i poniekąd osobliwej kategorii ludzi, o których dotąd – o ile mi wiadomo – niczego jeszcze nie napisano: mam na myśli kopistów sądowych, czyli skrybów.

The nature of my avocations for the last thirty years has brought me into more than ordinary contact with what would seem an interesting and somewhat singular set of men, of whom as yet nothing that I know of has ever been written:—I mean the law-copyists or scriveners.

Znałem ich bardzo wielu, zarówno na stopie zawodowej, jak i prywatnej, i gdybym zechciał, mógłbym przytoczyć rozmaite historie, przy których dobrotliwi dżentelmeni uśmiechnęliby się, a czułe dusze uroniłyby łzę.

I have known very many of them, professionally and privately, and if I pleased, could relate divers histories, at which good-natured gentlemen might smile, and sentimental souls might weep.

Zrzekam się jednakże życiorysów wszystkich innych skrybów na rzecz kilku ustępów z życia Bartleby’ego, który był najdziwniejszym kopistą, o jakim kiedykolwiek słyszałem lub jakiego widziałem.

But I waive the biographies of all other scriveners for a few passages in the life of Bartleby, who was a scrivener of the strangest I ever saw or heard of.

O ile o innych kopistach sądowych mógłbym napisać pełną biografię, o tyle w przypadku Bartleby’ego nic podobnego nie wchodzi w rachubę.

While of other law-copyists I might write the complete life, of Bartleby nothing of that sort can be done.

Śmiem twierdzić, iż nie istnieją jakiekolwiek materiały pozwalające sporządzić wyczerpujący i zadowalający żywot owego człowieka. Dla literatury to strata niepowetowana.

I believe that no materials exist for a full and satisfactory biography of this man. It is an irreparable loss to literature.

Bartleby należał do owych istot, o których niczego niepodobna ustalić inaczej, jak tylko ze źródeł pierwotnych, a te w jego wypadku są nader skąpe.

Bartleby was one of those beings of whom nothing is ascertainable, except from the original sources, and in his case those are very small.

To, co me własne, zdumione oczy ujrzały w osobie Bartleby’ego – oto wszystko, co o nim wiem, wyjąwszy wprawdzie jedną niejasną pogłoskę, która pojawi się w dalszym ciągu opowieści.

What my own astonished eyes saw of Bartleby, that is all I know of him, except, indeed, one vague report which will appear in the sequel.

Nim jednak przedstawię owego kopistę takim, jakim po raz pierwszy ukazał się mym oczom, wypada mi poświęcić słowo sobie samemu, moim pracownikom, mojemu procederowi, kancelarii oraz ogólnemu otoczeniu; opis taki jest bowiem nieodzowny dla należytego zrozumienia głównej postaci, która ma zostać wprowadzona.

Ere introducing the scrivener, as he first appeared to me, it is fit I make some mention of myself, my employés, my business, my chambers, and general surroundings; because some such description is indispensable to an adequate understanding of the chief character about to be presented.

Imprimis: jestem człowiekiem, który od najwcześniejszej młodości żywił głębokie przekonanie, iż najspokojniejszy tryb życia jest najlepszy.

Imprimis: I am a man who, from his youth upwards, has been filled with a profound conviction that the easiest way of life is the best.

Stąd też, chociaż należę do profesji przysłowiowo energicznej i nerwowej, chwilami wręcz burzliwej, nigdy nie dopuściłem, by cokolwiek z owego zamętu zakłóciło mój wewnętrzny spokój.

Hence, though I belong to a profession proverbially energetic and nervous, even to turbulence, at times, yet nothing of that sort have I ever suffered to invade my peace.

Należę do owych pozbawionych wygórowanych ambicji jurystów, którzy nigdy nie przemawiają do ławy przysięgłych ani w żaden sposób nie zabiegają o poklask gawiedzi; lecz w chłodnym ukojeniu przytulnego zacisza prowadzą lukratywne interesy pośród obligacji, hipotek i aktów własności zamożnych ludzi.

I am one of those unambitious lawyers who never addresses a jury, or in any way draws down public applause; but in the cool tranquility of a snug retreat, do a snug business among rich men’s bonds and mortgages and title-deeds.

Wszyscy, którzy mnie znają, poczytują mnie za człowieka wybitnie rozważnego . Nieodżałowany John Jacob Astor, osobistość nader daleka od poetyckich uniesień, bez wahania orzekł, iż mą naczelną cnotą jest przezorność, następną zaś – metoda.

All who know me, consider me an eminently safe man. The late John Jacob Astor, a personage little given to poetic enthusiasm, had no hesitation in pronouncing my first grand point to be prudence; my next, method.

Nie powiadam tego z próżności, lecz odnotowuję zgoła zwyczajny fakt, iż ów nieodżałowany John Jacob Astor niejednokrotnie korzystał z mych usług zawodowych; do nazwiska tego, przyznaję, chętnie powracam, ma ono bowiem w sobie coś krągłego i pełnego, a brzmi zgoła niczym dźwięk czystego kruszcu.

I do not speak it in vanity, but simply record the fact, that I was not unemployed in my profession by the late John Jacob Astor; a name which, I admit, I love to repeat, for it hath a rounded and orbicular sound to it, and rings like unto bullion.