De noordkant

“Pap,” zei ik, op zondagochtend in de keuken. “Walter zei dat ik je moest vragen naar die winter. Alles. Dus ik vraag het.”

“Dad,” I said, on Sunday morning, in the kitchen. “Walter said I should ask you about that winter. All of it. So I’m asking.”

Mijn vader sneed brood. De markt was de avond ervoor geopend, hij had tot twee uur ‘s nachts bij het vuur gestaan en zijn ogen waren rood van de rook. Hij sneed nog twee sneetjes, heel gelijkmatig, voordat hij antwoord gaf.

My father was cutting bread. The market had opened the night before, and he had stood at the fire until two in the morning, and his eyes were red from the smoke. He cut two more slices, very evenly, before he answered.

“Na Kerstmis,” zei hij.

“After Christmas,” he said.

“Waarom na Kerstmis?”

“Why after Christmas?”

“Omdat er nu een markt is om te runnen.” Hij legde het brood op een bord en zette het bord voor me neer. “En omdat ik lang geleden dingen heb beloofd, en ik moet eerst over die belofte nadenken.” Toen pakte hij zijn jas en ging naar de winkel beneden. Ik hoorde de bel boven de deur, en daarmee was het gesprek afgelopen.

“Because now there is a market to run.” He put the bread on a plate and put the plate in front of me. “And because some things I promised a long time ago, and I have to think about the promise first.” Then he took his coat and went down to the shop, and I heard the bell over the door, and that was the end of it.

Dus ik vroeg het niet nog een keer. Ik zei tegen mezelf dat hij zelf mocht kiezen wanneer. Ik was opgelucht. De waarheid is dat ik bang was voor wat ik zou voelen als hij antwoord gaf.

So I didn’t ask again. I told myself he had a right to choose his moment. I was relieved. The truth is that I was afraid of what I would have to feel if he answered.

Donderdag was de markt vijf dagen open. Het waren de beste vijf dagen die ik in jaren had gehad, en dat had ik helemaal niet verwacht. ‘s Ochtends werkte ik in de winkel, zodat mijn vader kon slapen, en ‘s avonds op de markt. Ik leerde hoe de kassa werkte, welke kranten de oude mannen op het plein lazen en dat je op zondag nooit, maar dan ook nooit zonder melk mag zitten. Ik leerde kastanjes verkopen als het kastanjepaar even pauze nodig had, en ik bleek er verrassend goed in te zijn, want kastanjes verkopen is een onderhandeling waarbij beide kanten hetzelfde willen.

The market had been open for five days by Thursday. They were the best five days I had spent in years, and I hadn’t expected that at all. I worked in the shop in the mornings, so that my father could sleep, and at the market in the evenings. I learned how the till worked, which newspapers the old men on the square read, and that you must never, ever run out of milk on a Sunday. I learned to sell chestnuts when the chestnut couple needed a break, and that I was surprisingly good at it, because selling chestnuts is a negotiation where both sides want the same thing.

Leila kwam en ging op vreemde uren met haar notitieboekje. Op donderdag de zeventiende deed ik om half zeven de winkel open, toen ik haar in het donker over het plein terug zag komen, in twee truien en de oude laarzen van onze vader, met sneeuw op haar schouders en niets in haar handen. Ze zag me door het raam en kwam binnen.

Leila came and went at strange hours with her notebook. On Thursday, the seventeenth, I was opening the shop at half past six when I saw her coming back across the square in the dark, in two jumpers and our father’s old boots, with snow on her shoulders and nothing in her hands. She saw me through the window and came in.

“Waar ben jij geweest?”

“Where have you been?”

“Een eindje wandelen.”

“For a walk.”

“Om zes uur ‘s ochtends. In dit weer.”

“At six in the morning. In this.”

“Dat is heel gezond,” zei ze, en ze ging naar boven. Ik was lang genoeg advocaat om een voorbereid antwoord te herkennen. Zij had haar geheim en ik het mijne, en ik vroeg niets.

“It’s very good for you,” she said, and went upstairs. I had been a lawyer long enough to know a prepared answer when I heard one. She had her secret and I had mine, and I didn’t ask.

Hannah zag ik maar één keer, op maandag, aan de rand van de markt, met haar moeder. Ze zei hallo, vroeg of alles goed was met de hutten en zei dat ze het erg druk had, alles in één adem, en liep weg. Ik stuurde haar twee berichten. Op het eerste antwoordde ze met één woord, “Prima”, en op het tweede niet.

Hannah I saw only once, on the Monday, at the edge of the market, with her mother. She said hello, asked if everything was all right with the huts, and said she was very busy, all in one breath, and left. I sent her two messages. She answered the first with one word, “Fine,” and didn’t answer the second.

Op dinsdag stuurde Imogen me een e-mail zonder aanhef. Northgate wilde, schreef ze, “graag de stand van zaken op het plein begrijpen” en had gevraagd om “een update voor de feestdagen”. Ik antwoordde dat de situatie ongewijzigd was en dat ik in januari vooruitgang verwachtte. Allebei waar. Geen van beide eerlijk. Daar werd ik erg goed in.

On Tuesday Imogen sent me an email with no greeting. Northgate, she wrote, were “keen to understand the position on the square” and had asked for “an update before the holidays”. I replied that the position was unchanged and that I expected progress in January. Both statements were true. Neither was honest. I was getting very good at those.