The Turnip

There were two brothers who were both soldiers; the one was rich and the other poor. The poor man thought he would try to better himself; so, pulling off his red coat, he became a gardener, and dug his ground well, and sowed turnips.

Thuở xưa có hai anh em đều là lính; một người giàu có, còn người kia lại nghèo túng. Người nghèo nghĩ rằng mình phải tìm cách tự đổi đời; thế là ông cởi chiếc áo lính màu đỏ ra, trở thành một người làm vườn, cuốc đất thật kỹ và gieo hạt củ cải.

When the seed came up, there was one plant bigger than all the rest; and it kept getting larger and larger, and seemed as if it would never cease growing; so that it might have been called the prince of turnips for there never was such a one seen before, and never will again.

Khi hạt nảy mầm, có một cây mọc lớn hơn hẳn tất cả những cây còn lại; nó cứ lớn mãi, lớn mãi, tưởng như chẳng bao giờ ngừng lớn; đến mức người ta có thể gọi nó là chúa tể của loài củ cải, bởi xưa nay chưa từng có củ cải nào như thế và sau này cũng sẽ chẳng bao giờ có nữa.

At last it was so big that it filled a cart, and two oxen could hardly draw it; and the gardener knew not what in the world to do with it, nor whether it would be a blessing or a curse to him. One day he said to himself, ‘What shall I do with it?

Cuối cùng, nó to đến mức lấp đầy cả một cỗ xe, và hai con bò đực kéo mãi mới nổi; người làm vườn không biết trên đời này phải xử trí với nó ra sao, cũng chẳng biết nó sẽ đem lại phước lành hay tai họa cho mình. Một ngày nọ, ông tự nhủ: “Mình sẽ làm gì với nó đây?

if I sell it, it will bring no more than another; and for eating, the little turnips are better than this; the best thing perhaps is to carry it and give it to the king as a mark of respect.’

Nếu mình bán nó đi, người ta cũng trả chẳng hơn những củ cải khác bao nhiêu; còn để ăn thì củ cải nhỏ vẫn ngon hơn củ này; có lẽ điều tốt nhất là chở đến dâng vua để tỏ lòng kính trọng.”

Then he yoked his oxen, and drew the turnip to the court, and gave it to the king. ‘What a wonderful thing!’ said the king; ‘I have seen many strange things, but such a monster as this I never saw. Where did you get the seed?

Thế rồi ông thắng đôi bò đực vào xe, chở củ cải đến cung điện và dâng lên nhà vua. “Thật là một vật kỳ diệu!” nhà vua phán; “Ta đã từng nhìn thấy nhiều điều kỳ lạ, nhưng một vật to lớn phi thường như thế này thì ta chưa bao giờ thấy. Nhà ngươi lấy hạt giống từ đâu?

or is it only your good luck? If so, you are a true child of fortune.’ ‘Ah, no!’

hay đó chỉ là vận may của ngươi thôi? Nếu đúng là vậy, nhà ngươi thật là đứa con của số phận may mắn.” “Ôi, không phải đâu ạ!”

answered the gardener, ‘I am no child of fortune; I am a poor soldier, who never could get enough to live upon; so I laid aside my red coat, and set to work, tilling the ground.

người làm vườn tâu, “Hạ thần không phải là đứa con may mắn nào đâu ạ; hạ thần chỉ là một người lính nghèo hèn, chẳng bao giờ kiếm đủ cái ăn để sống; vì vậy thần đã cởi bỏ chiếc áo lính màu đỏ, bắt tay vào việc cày xới ruộng đồng.

I have a brother, who is rich, and your majesty knows him well, and all the world knows him; but because I am poor, everybody forgets me.’

Thần có một người anh rất giàu có, bệ hạ biết rõ anh ấy và cả thiên hạ cũng đều biết; nhưng vì thần nghèo khổ nên ai nấy đều quên lãng thần.”

The king then took pity on him, and said, ‘You shall be poor no longer. I will give you so much that you shall be even richer than your brother.’

Nhà vua liền rủ lòng thương xót ông và phán: “Ngươi sẽ không còn phải nghèo khó nữa. Ta sẽ ban cho ngươi nhiều của cải đến mức ngươi sẽ còn giàu hơn cả anh trai mình.”

Then he gave him gold and lands and flocks, and made him so rich that his brother’s fortune could not at all be compared with his.

Rồi vua ban cho ông vàng bạc, đất đai cùng những đàn gia súc, và khiến ông trở nên giàu có đến mức của cải của người anh hoàn toàn chẳng thể nào so bì được.

When the brother heard of all this, and how a turnip had made the gardener so rich, he envied him sorely, and bethought himself how he could contrive to get the same good fortune for himself.

Khi người anh hay tin về mọi chuyện, và biết được một củ cải đã khiến người làm vườn trở nên giàu có tột bậc như thế, ông ta vô cùng ghen tức và vắt óc suy nghĩ xem làm sao để có được vận may tương tự cho bản thân.

However, he determined to manage more cleverly than his brother, and got together a rich present of gold and fine horses for the king; and thought he must have a much larger gift in return; for if his brother had received so much for only a turnip, what must his present be worth?

Tuy nhiên, ông ta quyết định sẽ hành động khôn khéo hơn em mình, liền chuẩn bị một lễ vật hậu hĩnh gồm vàng bạc cùng những con ngựa quý để dâng vua; ông ta nghĩ chắc chắn mình sẽ nhận lại một món quà lớn hơn nhiều; vì nếu em mình chỉ với một củ cải mà nhận được chừng ấy thứ, thì món quà của mình phải đáng giá biết bao?