Big Enough

“Four years,” said Father Tom. “You have taught at this school for four years, Miss Novak. And you have never once said no to me.”

– Cztery lata – powiedział Father Tom. – Uczy pani w tej szkole od czterech lat, pani Novak. I ani razu mi pani nie odmówiła.

He sat on one of the children’s chairs in my classroom. It was much too small for him, and he laughed at it, his big, happy laugh. It was half past three. My Year 4 children were gone. Outside, it was already getting dark over St Nicholas Square.

Usiadł na jednym z dziecięcych krzesełek w mojej klasie. Było dla niego o wiele za małe i śmiał się z niego swoim wielkim, wesołym śmiechem. Była wpół do czwartej. Moje dzieci z czwartej klasy już poszły. Na dworze nad St Nicholas Square robiło się ciemno.

“What do you want, Father?”

– Czego ksiądz chce?

“The Christmas play.”

– Jasełek.

I put down my pen.

Odłożyłam długopis.

“Every Christmas Eve, at five o’clock, the children of the parish do the nativity in the church,” he said. “Mary, Joseph, the baby, the angels, the shepherds. For twenty years Edith Green ran it. Then she stopped, and I have run it myself.”

– Co roku w Wigilię o piątej dzieci z parafii grają w kościele jasełka – powiedział. – Maryja, Józef, dzieciątko, aniołowie, pasterze. Przez dwadzieścia lat prowadziła je Edith Green. Potem przestała i teraz prowadzę je sam.

“I know. I was there last year.”

– Wiem. W zeszłym roku tam byłam.

“Then you know.” He stopped laughing. “In 2023 the lights went out. In 2024 somebody brought a real sheep. In 2025 I left the script on the 24 bus. The parish council has spoken to me. One more disaster, they say, and there will be no more children’s play. Ever. Diane Price said those words twice.”

– To pani wie. – Przestał się śmiać. – W 2023 roku zgasło światło. W 2024 ktoś przyniósł prawdziwą owcę. W 2025 zostawiłem scenariusz w autobusie 24. Rada parafialna ze mną rozmawiała. Jeszcze jedna katastrofa, mówią, i nie będzie więcej jasełek dla dzieci. Nigdy. Diane Price powiedziała te słowa dwa razy.

I looked at the pile of books on my desk. I have thirty children, reports to write and no free evenings. But when I first came to this school, from my small town, Edith Green still came in every Friday. She heard the children read. She knew every child’s name in a week. I wanted to be a teacher like her.

Spojrzałam na stos zeszytów na biurku. Mam trzydzieścioro dzieci, świadectwa do napisania i żadnego wolnego wieczoru. Ale kiedy przyszłam do tej szkoły ze swojego małego miasteczka, Edith Green jeszcze co piątek tu przychodziła. Słuchała, jak dzieci czytają. W tydzień znała imię każdego dziecka. Chciałam być nauczycielką taką jak ona.

It was Edith’s play.

To były jasełka Edith.

“Yes,” I said.

– Tak – powiedziałam.

“Thank God,” said Father Tom. “The first meeting is at six. In the church hall.”

– Bogu dzięki – powiedział Father Tom. – Pierwsze spotkanie jest o szóstej. W sali parafialnej.

The church hall is a long, cold room behind the church. It has a small kitchen, an old piano and a high little window at the back. In one corner stands the church’s old crib. It is a wooden stable as big as a suitcase. Inside there is a baby Jesus doll the size of my hand, two little angels with wire wings, a tin star and three wooden sheep, on real straw, with a small lamp. Father Tom says it is a hundred years old.

Sala parafialna to długi, zimny pokój za kościołem. Jest w niej mała kuchnia, stare pianino i małe, wysokie okno z tyłu. W jednym rogu stoi stara szopka kościelna. To drewniana stajenka wielka jak walizka. W środku jest lalka dzieciątka Jezus wielkości mojej dłoni, dwa małe aniołki z drucianymi skrzydłami, blaszana gwiazda i trzy drewniane owce, na prawdziwej słomie, z małą lampką. Father Tom mówi, że szopka ma sto lat.

Ruth Adler was already at the piano. She leads the children’s choir. She is seventy, tall and very straight, with short silver hair.

Ruth Adler już siedziała przy pianinie. Prowadzi dziecięcy chór. Ma siedemdziesiąt lat, jest wysoka i bardzo prosta, ma krótkie srebrne włosy.