Big Enough

“Four years,” said Father Tom. “You have taught at this school for four years, Miss Novak. And you have never once said no to me.”

“Bốn năm,” cha Tom nói. “Cô dạy ở trường này bốn năm rồi, cô Novak. Và cô chưa bao giờ nói không với tôi.”

He sat on one of the children’s chairs in my classroom. It was much too small for him, and he laughed at it, his big, happy laugh. It was half past three. My Year 4 children were gone. Outside, it was already getting dark over St Nicholas Square.

Cha ngồi trên một cái ghế của học sinh trong lớp tôi. Cái ghế nhỏ quá so với cha, và cha cười nó, bằng tiếng cười to và vui của cha. Lúc đó là ba giờ rưỡi. Các em lớp 4 của tôi đã về hết. Bên ngoài, trời đã bắt đầu tối trên quảng trường St Nicholas.

“What do you want, Father?”

“Cha muốn gì ạ?”

“The Christmas play.”

“Vở kịch Giáng Sinh.”

I put down my pen.

Tôi đặt cây bút xuống.

“Every Christmas Eve, at five o’clock, the children of the parish do the nativity in the church,” he said. “Mary, Joseph, the baby, the angels, the shepherds. For twenty years Edith Green ran it. Then she stopped, and I have run it myself.”

“Mỗi đêm Giáng Sinh, lúc năm giờ, các em nhỏ của giáo xứ diễn vở kịch Chúa ra đời trong nhà thờ,” cha nói. “Có Mẹ Maria, thánh Giuse, Chúa Hài Đồng, các thiên thần, các người chăn cừu. Hai mươi năm, bà Edith Green làm việc đó. Rồi bà nghỉ, và tôi tự làm.”

“I know. I was there last year.”

“Con biết. Năm ngoái con có ở đó.”

“Then you know.” He stopped laughing. “In 2023 the lights went out. In 2024 somebody brought a real sheep. In 2025 I left the script on the 24 bus. The parish council has spoken to me. One more disaster, they say, and there will be no more children’s play. Ever. Diane Price said those words twice.”

“Vậy cô biết rồi.” Cha không cười nữa. “Năm 2023 đèn bị tắt. Năm 2024 có người mang một con cừu thật đến. Năm 2025 tôi để quên kịch bản trên xe buýt số 24. Hội đồng giáo xứ đã nói chuyện với tôi. Họ nói, thêm một lần hỏng nữa thì sẽ không còn vở kịch cho các em nữa. Không bao giờ. Bà Diane Price nói câu đó hai lần.”

I looked at the pile of books on my desk. I have thirty children, reports to write and no free evenings. But when I first came to this school, from my small town, Edith Green still came in every Friday. She heard the children read. She knew every child’s name in a week. I wanted to be a teacher like her.

Tôi nhìn đống sách trên bàn. Tôi có ba mươi học sinh, có nhiều báo cáo phải viết và không có buổi tối nào rảnh. Nhưng khi tôi mới đến trường này, từ thị trấn nhỏ của tôi, bà Edith Green vẫn đến mỗi thứ Sáu. Bà nghe các em đọc bài. Chỉ một tuần, bà biết tên của từng em. Tôi muốn làm một cô giáo như bà.

It was Edith’s play.

Đó là vở kịch của bà Edith.

“Yes,” I said.

“Dạ được,” tôi nói.

“Thank God,” said Father Tom. “The first meeting is at six. In the church hall.”

“Tạ ơn Chúa,” cha Tom nói. “Buổi họp đầu tiên là lúc sáu giờ. Ở hội trường nhà thờ.”

The church hall is a long, cold room behind the church. It has a small kitchen, an old piano and a high little window at the back. In one corner stands the church’s old crib. It is a wooden stable as big as a suitcase. Inside there is a baby Jesus doll the size of my hand, two little angels with wire wings, a tin star and three wooden sheep, on real straw, with a small lamp. Father Tom says it is a hundred years old.

Hội trường nhà thờ là một căn phòng dài và lạnh ở phía sau nhà thờ. Nó có một nhà bếp nhỏ, một cây đàn piano cũ và một cửa sổ nhỏ, cao ở phía cuối. Ở một góc có hang đá cũ của nhà thờ. Đó là một cái chuồng gỗ to bằng cái va li. Bên trong có một búp bê Chúa Hài Đồng nhỏ bằng bàn tay tôi, hai thiên thần nhỏ với đôi cánh bằng dây thép, một ngôi sao bằng thiếc và ba con cừu bằng gỗ, trên rơm thật, với một cái đèn nhỏ. Cha Tom nói nó một trăm năm tuổi.

Ruth Adler was already at the piano. She leads the children’s choir. She is seventy, tall and very straight, with short silver hair.

Bà Ruth Adler đã ngồi ở đàn piano rồi. Bà dẫn dàn hợp xướng thiếu nhi. Bà bảy mươi tuổi, cao và rất thẳng, tóc bạc ngắn.