Ο κοιμώμενος του Σαν Γκρεγκόριο

Πρωινά χέρια

Morning Hands

Στις επτά παρά δέκα, η Βία Σαν Γκρεγκόριο Αρμένο ήταν ακόμα ένα σοκάκι όπως κάθε άλλο στη Νάπολη: βρεγμένο πλακόστρωτο, ένα φορτηγάκι που στεκόταν με αναμμένη τη μηχανή μπροστά στον φούρνο και ρολά που ανέβαιναν το ένα μετά το άλλο σαν βλέφαρα. Μόνον όταν οι έμποροι από την Ιαπωνία και το Μόναχο θα έστελναν τις παραγγελίες τους και θα έφταναν τα πρώτα λεωφορεία, το σοκάκι θα γινόταν ξανά αυτό που ήταν επί αιώνες: ένα ενιαίο, μακρύ εργαστήριο όπου βοσκοί, πρόβατα, πιτσαδόροι και πάπες από πηλό στέκονταν στα ράφια και σε κοίταζαν.

At ten to seven the Via San Gregorio Armeno was still a lane like any other in Naples: wet paving, a delivery van idling in front of the baker’s, and shutters going up one after another like eyelids. Only when the dealers from Japan and Munich sent their lists and the first coaches arrived, would the lane become again what it had been for centuries: one long workshop in which shepherds, sheep, pizza makers and popes made of clay stood on shelves and looked back at you.

Η Κοντσέτα Εσπόζιτο έπινε τον καφέ της όπως τον έπινε εδώ και δύο χρόνια: στον πάγκο του μπαρ του Πέπε, με τα δύο χέρια τυλιγμένα γύρω από το φλιτζανάκι, σαν να κρύωνε. Δεν κρύωνε. Το δεξί χέρι έτρεμε χειρότερα το πρωί, ένας ανεπαίσθητος, ρυθμικός τρόμος που δεν φαινόταν όταν το χέρι αναπαυόταν, μα που ήταν αδύνατον να μην τον προσέξεις μόλις προσπαθούσε να κάνει κάτι. Το αριστερό κρατούσε σφιχτά το δεξί. Γι’ αυτό και ο Πέπε, που τη γνώριζε σαράντα χρόνια, δεν γέμιζε ποτέ το φλιτζανάκι ως πάνω και δεν ρωτούσε ποτέ το γιατί.

Concetta Esposito drank her coffee the way she had drunk it for two years: at the counter of Peppe’s bar, both hands wrapped round the little cup as if she were cold. She was not cold. Her right hand trembled worst in the morning, a fine, even tremor that you could not see while the hand lay still and could not miss the moment it was asked to do something. The left hand held the right one steady. Peppe, who had known her for forty years, never filled the cup to the brim for that reason and never asked why.

Ήταν πενήντα οκτώ ετών, με γερούς ώμους και ένα πλατύ, γαλήνιο πρόσωπο που ζούσε ήδη σε περισσότερες από δώδεκα φάτνες ως η μορφή μιας πλύστρας ή μιας μανάβισσας, και ζωγράφιζε από τα δώδεκά της τα κεφάλια των μορφών στην Bottega Εσπόζιτο, της οποίας η μπλε πόρτα βρισκόταν απέναντι από την είσοδο της εκκλησίας. Ο πατέρας της, ο Βιντσέντσο, είχε ανοίξει την Bottega το 1961. Έξι χρόνια μετά τον θάνατό του, η φωτογραφία του κρεμόταν ακόμα πάνω από το ταμείο, και οι έμποροι έλεγαν ακόμα, όταν έπαιρναν τα πρόσωπα στα χέρια τους: «Αυτό είναι το χέρι της Εσπόζιτο».

She was fifty-eight, with strong shoulders and a broad, calm face that already lived on in more than a dozen cribs as the face of a washerwoman or a market woman, and since the age of twelve she had painted the heads of the figures in the Bottega Esposito, whose blue door stood opposite the entrance of the church. Her father Vincenzo had opened the Bottega in 1961. Six years after his death his photograph still hung above the till, and the dealers still said, when they took the faces in their hands: that is the Esposito hand.

«Πολύ καυτός», είπε κάποιος πλάι της. Ο δον Τσίρο Ματσέλα, εβδομήντα επτά ετών, εδώ και εξήντα χρόνια ο άνθρωπος του «Mazzella dal 1921» στην απέναντι πλευρά του σοκακιού, στεκόταν με την πλάτη στραμμένη στον πάγκο και παρατηρούσε τον δρόμο, όχι εκείνη. «Ο καφές εδώ είναι πολύ καυτός για τα χέρια, Κοντσέτα. Έτσι ήταν πάντοτε».

“Too hot,” said someone beside her. Don Ciro Mazzella, seventy-seven, for sixty years the man behind “Mazzella since 1921” on the other side of the lane, stood with his back to the counter and looked at the street, not at her. “The coffee here is too hot for hands, Concetta. It always was.”

Εκείνη άφησε κάτω το φλιτζανάκι, προσεκτικά, και με τα δύο χέρια, και το αχνό κουδούνισμα πάνω στο πιατάκι τής φάνηκε σαν ομολογία. Ο Τσίρο δεν την είχε κοιτάξει ποτέ φιλικά μέσα σε σαράντα χρόνια, και δεν το έκανε ούτε τώρα. Είχε αποκαλέσει τον πατέρα της ερασιτέχνη και εκείνη Μαντόνα της βραδύτητας, και κανείς στο σοκάκι δεν θα στοιχημάτιζε ότι θα μπορούσε να σωπάσει για κάτι που θα τον ωφελούσε. Πλήρωσε τον εσπρέσο του, άγγιξε το καπέλο του και πέρασε απέναντι στο μαγαζί του, χωρίς να γυρίσει πίσω άλλη μια φορά.

She put the cup down, carefully, with both hands, and the faint clink on the saucer sounded to her like a confession. In forty years Ciro had never looked at her kindly, and he did not do so now. He had called her father a dilettante and her a Madonna of slowness, and nobody in the lane would have bet that he could keep quiet about anything that served him. He paid for his espresso, touched his hat, and walked across to his shop without looking back.

Ο Σαμίρ περίμενε ήδη μπροστά στην μπλε πόρτα, κρατώντας στο χέρι το κλειδί που του είχε δώσει εκείνη πριν από έναν χρόνο και το οποίο δεν χρησιμοποιούσε ποτέ χωρίς να χτυπήσει πρώτα το κουδούνι. Ήταν δεκαεννέα ετών, γεννημένος στη Νάπολη από γονείς καταγόμενους από τη Σφαξ, λιγνός, με ένα μολύβι πίσω από το αυτί και έναν φάκελο στο άλλο χέρι. «Το Επιμελητήριο Χειροτεχνών», είπε. «Σήμερα το πρωί στο γραμματοκιβώτιο. Δεν τον άνοιξα». Έμοιαζε όμως με άνθρωπο που τον είχε διαβάσει χωρίς να τον ανοίξει.

Samir was already waiting at the blue door with the key in his hand that she had given him a year ago and that he never used without ringing first. He was nineteen, born in Naples to parents from Sfax, slight, with a pencil behind one ear and an envelope in the other hand. “The Chamber of Crafts,” he said. “In the letterbox this morning. I haven’t opened it.” But he looked like someone who had read it without opening it.