Problem celi nr 13

I

I

Prawie wszystkie litery alfabetu, które zostały po nadaniu imion Augustusowi S. F. X. Van Dusenowi, ten pan zdobył później w trakcie błyskotliwej kariery naukowej, a ponieważ zdobył je uczciwie, dołączył je na końcu swojego nazwiska. Jego nazwisko wraz ze wszystkim, co do niego należało, było więc niezwykle imponującą konstrukcją. Był doktorem filozofii, doktorem praw, członkiem Towarzystwa Królewskiego, doktorem medycyny i doktorem stomatologii. Miał też kilka innych tytułów – on sam nie umiał powiedzieć dokładnie jakich – przyznanych mu przez różne zagraniczne instytucje naukowe i uczelnie w uznaniu jego zdolności.

Practically all those letters remaining in the alphabet after Augustus S. F. X. Van Dusen was named were afterward acquired by that gentleman in the course of a brilliant scientific career, and, being honorably acquired, were tacked on to the other end. His name, therefore, taken with all that belonged to it, was a wonderfully imposing structure. He was a Ph.D., an LL.D., an F.R.S., an M.D., and an M.D.S. He was also some other things—just what he himself couldn’t say—through recognition of his ability by various foreign educational and scientific institutions.

Wyglądem był równie uderzający jak nazwiskiem. Był szczupły, miał pochylone ramiona uczonego i bladość człowieka prowadzącego zamknięty, siedzący tryb życia na gładko ogolonej twarzy. Jego oczy miały stale przymrużony, odpychający wyraz – wyraz człowieka, który bada drobne rzeczy – a kiedy w ogóle było je widać przez grube okulary, były tylko wąskimi szparkami wodnistego błękitu. Ale nad oczami znajdowała się jego najbardziej uderzająca cecha. Było to wysokie, szerokie czoło, niemal nienormalne pod względem wysokości i szerokości, zwieńczone gęstą, rozczochraną czupryną żółtych włosów. Wszystko to razem nadawało mu dziwną, wręcz groteskową osobowość.

In appearance he was no less striking than in nomenclature. He was slender with the droop of the student in his thin shoulders and the pallor of a close, sedentary life on his clean-shaven face. His eyes wore a perpetual, forbidding squint—the squint of a man who studies little things—and when they could be seen at all through his thick spectacles, were mere slits of watery blue. But above his eyes was his most striking feature. This was a tall, broad brow, almost abnormal in height and width, crowned by a heavy shock of bushy, yellow hair. All these things conspired to give him a peculiar, almost grotesque, personality.

Profesor Van Dusen miał dalekie niemieckie korzenie. Jego przodkowie od pokoleń zasłynęli w naukach ścisłych; on był ich logicznym wynikiem, najwybitniejszym umysłem. Przede wszystkim był logikiem. Co najmniej trzydzieści pięć lat z mniej więcej pięćdziesięciu, które liczyło jego życie, poświęcił wyłącznie dowodzeniu, że dwa i dwa zawsze dają cztery, z wyjątkiem nietypowych przypadków, w których dają trzy albo pięć, zależnie od sytuacji. Opierał się na ogólnym założeniu, że wszystko, co się zaczyna, musi dokądś zmierzać, i potrafił skierować skupioną siłę umysłową swoich przodków na dowolny problem. Mimo wszystko warto wspomnieć, że profesor Van Dusen nosił kapelusz numer 8.

Professor Van Dusen was remotely German. For generations his ancestors had been noted in the sciences; he was the logical result, the master mind. First and above all he was a logician. At least thirty-five years of the half-century or so of his existence had been devoted exclusively to proving that two and two always equal four, except in unusual cases, where they equal three or five, as the case may be. He stood broadly on the general proposition that all things that start must go somewhere, and was able to bring the concentrated mental force of his forefathers to bear on a given problem. Incidentally it may be remarked that Professor Van Dusen wore a No. 8 hat.

Szeroki świat słyszał o profesorze Van Dusenie niewyraźnie jako o Myślącej Maszynie. Było to hasło ukute przez gazety w czasie niezwykłego pokazu gry w szachy; udowodnił wtedy, że ktoś, kto nie zna gry, może dzięki sile nieuchronnej logiki pokonać mistrza, który poświęcił jej całe życie. Myśląca Maszyna! Być może to określenie opisywało go trafniej niż wszystkie jego honorowe tytuły, bo tydzień po tygodniu, miesiąc po miesiącu spędzał w zaciszu swojego małego laboratorium, skąd wychodziły myśli, które oszałamiały kolegów naukowców i głęboko poruszały cały świat.

The world at large had heard vaguely of Professor Van Dusen as The Thinking Machine. It was a newspaper catch-phrase applied to him at the time of a remarkable exhibition at chess; he had demonstrated then that a stranger to the game might, by the force of inevitable logic, defeat a champion who had devoted a lifetime to its study. The Thinking Machine! Perhaps that more nearly described him than all his honorary initials, for he spent week after week, month after month, in the seclusion of his small laboratory from which had gone forth thoughts that staggered scientific associates and deeply stirred the world at large.

Myśląca Maszyna rzadko miał gości, a byli to zwykle ludzie, którzy sami należeli do czołówki naukowców i wpadali, żeby spierać się o jakąś kwestię i może przekonać samych siebie. Dwóch z nich, dr Charles Ransome i Alfred Fielding, odwiedziło go pewnego wieczoru, żeby omówić pewną teorię, która nie ma tu znaczenia.

It was only occasionally that The Thinking Machine had visitors, and these were usually men who, themselves high in the sciences, dropped in to argue a point and perhaps convince themselves. Two of these men, Dr. Charles Ransome and Alfred Fielding, called one evening to discuss some theory which is not of consequence here.

– Coś takiego jest niemożliwe – oświadczył stanowczo dr Ransome w trakcie rozmowy.

“Such a thing is impossible,” declared Dr. Ransome emphatically, in the course of the conversation.

– Nic nie jest niemożliwe – oświadczył Myśląca Maszyna równie stanowczo. Mówił zawsze zrzędliwym tonem. – Umysł panuje nad wszystkim. Kiedy nauka w pełni uzna ten fakt, dokona się wielki postęp.

“Nothing is impossible,” declared The Thinking Machine with equal emphasis. He always spoke petulantly. “The mind is master of all things. When science fully recognizes that fact a great advance will have been made.”