Ο καρχαρίας με τα πόδια

Τρίτη

Tuesday

Ο καρχαρίας είχε πόδια. Αυτό ήταν το πρώτο νέο εκείνης της εβδομάδας, και ο Κουαμπένα Ασάρε, που ζωγράφιζε αφίσες ταινιών εδώ και τριάντα ένα χρόνια, το δέχτηκε όπως ένας ξυλουργός παίρνει το μέτρο μιας σανίδας: χωρίς έκπληξη, με ένα νεύμα, με το μολύβι ήδη πίσω από το αυτί του. «Δύο πόδια», επανέλαβε. «Όχι τέσσερα;»

The shark had legs. That was the first piece of news this week, and Kwabena Asare, who had been painting film posters for thirty-one years, took it in the way a carpenter takes the measure of a board: without surprise, with a nod, the pencil already behind his ear. “Two legs,” he repeated. “Not four?”

«Δύο», είπε η Γκρέις Τέτε. «Ένας καρχαρίας με τέσσερα πόδια θα ήταν ζώο. Με δύο είναι ένας άντρας που κάτι έχει στον νου του». Καθόταν, όπως κάθε Τρίτη, στον αναποδογυρισμένο κουβά μπογιάς δίπλα στο καβαλέτο του, με την τσάντα της στα γόνατα, κι αφηγούνταν την ταινία της ερχόμενης εβδομάδας, όπως την αφηγούνταν πάντα: όχι μόνο με λόγια, αλλά και με τα δύο χέρια, με τους ώμους, με μια φωνή που γινόταν βαθιά για τον καπετάνιο και λεπτή για τη γυναίκα του, και με παύσεις όπου μπορούσε κανείς να ακούσει το κύμα να σπάει στην ακτή. Η ταινία ονομαζόταν Deep Water Terror . Το DVD βρισκόταν ανάμεσά τους πάνω στο τραπέζι, δίπλα στα σωληνάρια, και κανένας από τους δυο τους δεν το κοίταζε.

“Two,” said Grace Tetteh. “A shark with four legs would be an animal. With two he is a man who has something in mind.” She sat, as she did every Tuesday, on the upturned paint bucket beside his easel, her handbag on her knees, and told the film for the coming week the way she always told it: not with words alone but with both hands, with her shoulders, with a voice that went deep for the captain and high for his wife, and with pauses in which you could hear the surf. The film was called Deep Water Terror . The DVD lay between them on the table, next to the tubes, and neither of them looked at it.

Το υπόστεγό του βρισκόταν πίσω από την αίθουσα βίντεο του Μποατένγκ στην Μπαντάμα, μια συνοικία του Κουμάσι όπου μύριζε ξυλοκάρβουνο, πετρέλαιο κίνησης και τηγανισμένο λάδι από πλατάνια. Η στέγη από κυματοειδή λαμαρίνα τραγουδούσε με κάθε ριπή του ανέμου, και στους τοίχους κρέμονταν οι αφίσες των περασμένων εβδομάδων, για να στεγνώσουν ή από συνήθεια: ζωγραφισμένες πάνω σε ανοιγμένα τσουβάλια αλευριού, ενενήντα επί εκατόν σαράντα εκατοστά, με λαδομπογιά από τενεκεδένια δοχεία, σε χρώματα που δεν υπήρχαν σε καμία ταινία. Ένα λιοντάρι με στέμμα από φλόγες. Μια γυναίκα που κρατούσε ένα ελικόπτερο με λουρί σαν σκύλο. Πάνω από χίλιες πεντακόσιες αφίσες, και καθεμιά τους είχε κρεμαστεί μια Παρασκευή πάνω από την πόρτα της αίθουσας.

His shed stood behind Boateng’s video hall in Bantama, a district of Kumasi that smelled of charcoal, diesel and frying plantain. The corrugated roof sang at every gust of wind, and on the walls hung the posters of past weeks, to dry or out of habit: painted on flour sacks cut open, ninety by one hundred and forty centimetres, in oil from tin cans, in colours that existed in no film. A lion with a crown of flames. A woman leading a helicopter on a lead like a dog. More than fifteen hundred of them, and every one had hung over the door of the hall on a Friday.

Δεν είχε δει καμία από αυτές τις ταινίες. Τον πρώτο χρόνο μόνο· τότε καθόταν ακόμη στην τελευταία σειρά και μετά ζωγράφιζε πιστά ό,τι είχε προβληθεί στην οθόνη, έναν άντρα σε ένα αυτοκίνητο μπροστά από ένα σπίτι, και η αφίσα είχε μείνει κρεμασμένη σαν απλωμένα βρεγμένα ρούχα: κανείς δεν είχε σταματήσει μπροστά της. Η Γκρέις την είχε περιεργαστεί πολλή ώρα. «Ζωγραφίζεις ό,τι υπάρχει», είχε πει. «Ο κόσμος πληρώνει για ό,τι νιώθει». Την επόμενη Τρίτη τού είχε αφηγηθεί για πρώτη φορά μια ταινία, και από τότε, το βράδυ της προβολής δεν καθόταν πια μέσα στην αίθουσα, αλλά σε ένα σκαμπό πίσω από τον τοίχο, με την πλάτη ακουμπισμένη στην κυματοειδή λαμαρίνα, και μόνο άκουγε την ταινία: τους πυροβολισμούς, τη μουσική και πάνω από όλα αυτά την Γκρέις.

He had never seen any of these films. In the first year he had, back then he still sat in the last row and afterwards faithfully painted what had been on the screen, a man in a car in front of a house, and the poster had hung there like wet washing: nobody had stopped in front of it. Grace had looked at it for a long time. “You paint what is there,” she had said. “People pay for what they feel.” The following Tuesday she had told him a film for the first time, and ever since, on the evening of the screening he had not sat in the hall but on a stool behind the wall, his back against the corrugated iron, and only listened to the film: the shots, the music and, above them, Grace.

Η Γκρέις ήταν η αφηγήτρια της αίθουσας. Στεκόταν στα αριστερά της τηλεόρασης, στο σκοτάδι, κρατώντας ένα μικρόφωνο, και μετέδιδε ολόκληρη την ταινία στα Τουί, όλους τους ρόλους, ακόμη και τις κραυγές. Ο κόσμος ερχόταν για χάρη της· οι ίδιες οι ταινίες υπήρχαν σε κάθε παζάρι για μερικά σέντι. Δεν την είχε δει ποτέ κανείς καθαρά κατά τη διάρκεια της προβολής, κι αυτό της άρεσε, όπως έλεγε. Ένα πρόσωπο φθείρεται, μια φωνή όχι.

Grace was the hall’s narrator. She stood to the left of the television, in the dark, a microphone in her hand, and spoke the whole film over it in Twi, all the parts, the screams as well. People came for her sake; the films themselves were on sale at every market for a few cedis. Nobody had ever really seen her there, and that suited her, she said. A face wore out, a voice did not.