Con cá mập có chân

Thứ Ba

Tuesday

Con cá mập mọc chân. Đó là tin tức đầu tiên trong tuần, và Kwabena Asare, người đã vẽ áp phích phim suốt ba mươi mốt năm, đón nhận nó hệt như bác thợ mộc đo kích thước một tấm ván: chẳng mảy may ngạc nhiên, chỉ gật đầu khẽ, chiếc bút chì đã kẹp sẵn sau vành tai. “Hai chân,” ông nhắc lại. “Không phải bốn chân à?”

The shark had legs. That was the first piece of news this week, and Kwabena Asare, who had been painting film posters for thirty-one years, took it in the way a carpenter takes the measure of a board: without surprise, with a nod, the pencil already behind his ear. “Two legs,” he repeated. “Not four?”

“Hai chân,” bà Grace Tetteh đáp. “Cá mập bốn chân thì thành con thú rồi. Còn có hai chân, nó là một gã đàn ông đang mưu tính chuyện gì đó.” Như lệ thường vào mỗi thứ Ba, bà ngồi trên chiếc thùng sơn lật úp cạnh giá vẽ của ông, chiếc túi xách đặt ngay ngắn trên đầu gối, bắt đầu kể lại bộ phim của tuần tới theo cái cách quen thuộc bấy lâu: không chỉ bằng lời lẽ, mà bằng cả hai tay, bằng bờ vai, bằng chất giọng khi trầm xuống lúc vào vai viên thuyền trưởng, khi the thé vút cao lúc hóa thân thành người vợ, và bằng những quãng lặng sâu lắng đến mức người ta tưởng chừng nghe thấy cả tiếng sóng vỗ bờ. Bộ phim có tựa đề Deep Water Terror . Đĩa DVD nằm giữa hai người trên bàn, ngay cạnh mấy tuýp màu, nhưng chẳng ai buồn liếc mắt nhìn sang.

“Two,” said Grace Tetteh. “A shark with four legs would be an animal. With two he is a man who has something in mind.” She sat, as she did every Tuesday, on the upturned paint bucket beside his easel, her handbag on her knees, and told the film for the coming week the way she always told it: not with words alone but with both hands, with her shoulders, with a voice that went deep for the captain and high for his wife, and with pauses in which you could hear the surf. The film was called Deep Water Terror . The DVD lay between them on the table, next to the tubes, and neither of them looked at it.

Gian lán xưởng của ông nằm khuất sau rạp chiếu bóng của ông Boateng ở Bantama, một khu phố tại Kumasi luôn phảng phất mùi than củi, mùi dầu diesel và mùi chuối lá chiên dầu. Mái tôn lượn sóng cất tiếng reo theo từng cơn gió giật, còn trên vách tường treo la liệt những tấm áp phích của mấy tuần trước, khi thì để hong khô, lúc lại chỉ vì thói quen: tất cả đều được vẽ trên bao bột mì rạch mép, khổ chín mươi nhân một trăm bốn mươi phân, bằng thứ sơn dầu đựng trong hộp thiếc với những gam màu chưa từng xuất hiện trong bất kỳ thước phim nào. Một con sư tử đội vương miện kết bằng lửa. Một người phụ nữ dắt chiếc trực thăng trên sợi dây xích như dắt chó đi dạo. Hơn một nghìn năm trăm bức cả thảy, và bức nào cũng từng có một ngày thứ Sáu kiêu hãnh ngự trị phía trên cửa rạp.

His shed stood behind Boateng’s video hall in Bantama, a district of Kumasi that smelled of charcoal, diesel and frying plantain. The corrugated roof sang at every gust of wind, and on the walls hung the posters of past weeks, to dry or out of habit: painted on flour sacks cut open, ninety by one hundred and forty centimetres, in oil from tin cans, in colours that existed in no film. A lion with a crown of flames. A woman leading a helicopter on a lead like a dog. More than fifteen hundred of them, and every one had hung over the door of the hall on a Friday.

Ông chưa từng xem bất cứ bộ phim nào trong số đó. Năm đầu tiên thì có; thuở ấy ông vẫn còn ngồi ở hàng ghế cuối cùng rồi sau đó cần mẫn vẽ lại đúng những gì hiện trên màn ảnh, một người đàn ông ngồi trong xe hơi trước một ngôi nhà, và tấm áp phích cứ thế treo đó buồn bã như mớ quần áo ướt sũng: chẳng ai thèm dừng chân ngắm nhìn. Grace đã đứng lặng nhìn nó rất lâu. “Anh vẽ những thứ bày ra trước mắt,” bà từng bảo. “Người ta trả tiền là để mua những gì họ cảm nhận được kìa.” Vào thứ Ba tuần kế tiếp, bà kể cho ông nghe bộ phim đầu tiên, và kể từ đó, vào mỗi buổi tối công chiếu, ông không còn ngồi trong phòng chiếu nữa, mà lui về chiếc ghế đẩu sau bức tường, tựa lưng vào tấm tôn lượn sóng, chỉ để lắng nghe âm thanh vọng ra: tiếng súng nổ, tiếng nhạc nền, và lồng lên trên tất cả là giọng kể của Grace.

He had never seen any of these films. In the first year he had, back then he still sat in the last row and afterwards faithfully painted what had been on the screen, a man in a car in front of a house, and the poster had hung there like wet washing: nobody had stopped in front of it. Grace had looked at it for a long time. “You paint what is there,” she had said. “People pay for what they feel.” The following Tuesday she had told him a film for the first time, and ever since, on the evening of the screening he had not sat in the hall but on a stool behind the wall, his back against the corrugated iron, and only listened to the film: the shots, the music and, above them, Grace.