Το φρένο του San Rafael

Το γράμμα στο συρτάρι

The Letter in the Drawer

Το τελεφερίκ του San Rafael ήταν εκατόν δώδεκα ετών, είχε ύψος τριάντα ένα μέτρα και αποτελούσε τη συντομότερη σύνδεση ανάμεσα στο λιμάνι του Valparaíso και τη συνοικία στον λόφο. Δύο ξύλινες καμπίνες κρέμονταν από ένα μοναδικό συρματόσχοινο· η μία ανέβαινε ενώ η άλλη γλιστρούσε προς τα κάτω, και στη μέση της διαδρομής, στο σημείο διασταύρωσης, χαιρετούσαν η μία την άλλη με ένα στρίγκλισμα που κάθε παιδί στη γειτονιά μπορούσε να μιμηθεί.

The funicular of San Rafael was a hundred and twelve years old, thirty-one metres high, and the shortest link between the harbour of Valparaíso and the neighbourhood on the hill. Two wooden cabins hung from a single cable; one went up while the other slid down, and halfway along the track, at the passing place, they greeted each other with a squeak that every child in the neighbourhood could imitate.

Το είχε κατασκευάσει ένας Ελβετός μηχανικός, ο οποίος δεν είχε πατήσει ποτέ το πόδι του στη Χιλή και είχε στείλει τα σχέδιά του σε χαρτί, με τη σημείωση ότι το Valparaíso ήταν «μια πόλη για κατσίκες και αισιόδοξους». Από τότε, το τελεφερίκ είχε επιβιώσει από δύο σεισμούς, μια πυρκαγιά και, όπως έλεγαν οι κάτοικοι της γειτονιάς, επτά δημάρχους, πράγμα που είχε αποδειχτεί πολύ πιο δύσκολο.

It had been built by a Swiss engineer who had never been to Chile and had sent his plans on paper with the remark that Valparaíso was “a city for goats and optimists”. Since then the railway had survived two earthquakes, a fire and, as people in the neighbourhood said, seven mayors, which had been far more difficult.

Ο Don Rodrigo Maldonado χειριζόταν το τελεφερίκ εδώ και τριάντα ένα χρόνια —έναν χρόνο για κάθε μέτρο, όπως του άρεσε να λέει όταν είχε κέφια. Αυτό συνέβαινε σπάνια. Ήταν εξήντα ενός ετών, είχε γόνατα που στην ομίχλη ακούγονταν σαν σκουριασμένοι μεντεσέδες, και στο συρτάρι του πάνω σταθμού φύλαγε ένα γράμμα που είχε γράψει πριν από έξι χρόνια. «Διά της παρούσης δηλώνω την παραίτησή μου», έγραφε μέσα, και από κάτω, με γραφικό χαρακτήρα που θεωρούσε επίσημο, βρισκόταν το όνομά του.

Don Rodrigo Maldonado had operated the railway for thirty-one years, one year for every metre, as he liked to say when he was in the mood. That rarely happened. He was sixty-one, had knees that sounded like rusty hinges in the fog, and a letter in the drawer of the top station that he had written six years ago. “I hereby declare my resignation,” it said, and beneath it, in handwriting he considered official, his name.

Δεν είχε ταχυδρομήσει ποτέ το γράμμα, γιατί γνώριζε την απάντηση. Τρεις φορές είχε παραιτηθεί προφορικά, και τρεις φορές η δημοτική αρχή τού είχε απαντήσει το ίδιο: ευχαρίστως θα τον άφηναν να φύγει, μόλις βρισκόταν κάποιος ικανός να χειριστεί το τελεφερίκ. Αλλά ποιος θα δεχόταν, για έναν μισθό που μετά βίας έφτανε για το νοίκι, να ξυπνάει κάθε πρωί στις έξι και τέταρτο μια μηχανή του 1912; Δεν εμφανιζόταν κανείς. Ο Don Rodrigo συνέχιζε να δουλεύει, και στο συρτάρι του το γράμμα περίμενε σαν ένα διαβατήριο που δεν χρησιμοποιείται ποτέ.

He had never sent it, because he knew the answer. Three times he had resigned by word of mouth, and three times the city administration had told him the same thing: they would gladly let him go as soon as someone was found who could operate the railway. But who would want to wake a machine from 1912 every morning at a quarter past six for a wage that barely covered the rent? Nobody applied. Don Rodrigo kept working, and in his drawer the letter waited like a passport one never uses.

Εκείνη την Τρίτη του Μαΐου, μια πυκνή ομίχλη σκέπαζε το λιμάνι, και όταν η γυναίκα με τον χαρτοφύλακα μπήκε στον κάτω σταθμό, το παλτό της ήταν γεμάτο σκούρες σταγόνες. Συστήθηκε ως Marisol Vidal, μηχανικός στην πολεοδομία της πόλης, και άφησε ένα έγγραφο πάνω στο τραπέζι. Ήταν σύντομο. Το τελεφερίκ του San Rafael επρόκειτο να υποβληθεί σε πλήρη έλεγχο ασφαλείας εντός της ημέρας. Αν δεν περνούσε τη δοκιμή των φρένων, η λειτουργία του έπρεπε να διακοπεί με άμεση ισχύ.

On this Tuesday in May there was fog over the harbour, and when the woman with the folder entered the bottom station, there were dark drops on her coat. She introduced herself as Marisol Vidal, an engineer from the city’s building department, and put a letter on the table. It was short. The funicular of San Rafael would undergo a complete safety inspection that very day. If it failed the brake test, operation was to be suspended with immediate effect.

Ο Don Rodrigo διάβασε την πρόταση δύο φορές, και κάτι κινήθηκε στο πρόσωπό του που η Marisol δεν θα μπορούσε αργότερα να περιγράψει. Δεν ήταν τρόμος. Έμοιαζε μάλλον σαν να είχαν επιτέλους ανακοινώσει την ώρα αναχώρησης σε έναν άνθρωπο που περίμενε χρόνια ολόκληρα ένα τρένο. «Καφέ;» ρώτησε. Εκείνη αρνήθηκε. Παρ’ όλα αυτά, της έβαλε μπροστά της ένα φλιτζάνι που μύριζε κανέλα και της είπε ότι μπορούσε να έχει το τελεφερίκ στη διάθεσή της για όσο ήθελε· τα κλειδιά κρέμονταν δίπλα στην πόρτα.

Don Rodrigo read the sentence twice, and something in his face moved that Marisol would later not have been able to describe. It was not alarm. It looked more as if a man who had been waiting for a train for years had at last been told the departure time. “Coffee?” he asked. She declined. He put a cup in front of her anyway, one that smelled of cinnamon, and said she could have the railway for as long as she liked; the keys hung next to the door.