Chiếc phanh của San Rafael

Lá thư trong ngăn kéo

The Letter in the Drawer

Tuyến đường sắt cáp kéo San Rafael đã một trăm mười hai năm tuổi, cao ba mươi mốt mét và là con đường ngắn nhất nối liền cảng Valparaíso với khu phố trên đồi. Hai cabin gỗ treo lơ lửng trên một sợi dây cáp duy nhất, một chiếc đi lên trong khi chiếc kia trượt xuống, và ở lưng chừng con dốc, ngay điểm tránh nhau, chúng chào nhau bằng một tiếng cót két mà mọi đứa trẻ trong khu phố đều có thể bắt chước.

The funicular of San Rafael was a hundred and twelve years old, thirty-one metres high, and the shortest link between the harbour of Valparaíso and the neighbourhood on the hill. Two wooden cabins hung from a single cable; one went up while the other slid down, and halfway along the track, at the passing place, they greeted each other with a squeak that every child in the neighbourhood could imitate.

Nó do một kỹ sư người Thụy Sĩ thiết kế, người chưa từng đặt chân đến Chile và chỉ gửi các bản vẽ trên giấy kèm lời nhắn nhủ rằng Valparaíso là “thành phố dành cho loài dê và những kẻ lạc quan”. Từ dạo đó, tuyến đường sắt đã vượt qua hai trận động đất, một trận hỏa hoạn và như người dân trong khu phố vẫn bảo, kinh qua bảy đời thị trưởng — điều vốn dĩ còn khó khăn hơn nhiều.

It had been built by a Swiss engineer who had never been to Chile and had sent his plans on paper with the remark that Valparaíso was “a city for goats and optimists”. Since then the railway had survived two earthquakes, a fire and, as people in the neighbourhood said, seven mayors, which had been far more difficult.

Don Rodrigo Maldonado đã vận hành tuyến cáp ba mươi mốt năm, mỗi năm cho một mét chiều cao, như ông vẫn thích nói mỗi khi có tâm trạng. Mà chuyện đó thì hiếm hoi. Ông sáu mươi mốt tuổi, có đôi đầu gối kêu kin kít như bản lề rỉ sét mỗi khi sương mù buông xuống, cùng một lá thư nằm trong ngăn kéo ở trạm trên đỉnh đồi được viết từ sáu năm trước. “Bằng văn bản này, tôi xin từ nhiệm”, nội dung lá thư ghi, và bên dưới là tên ông được nắn nót bằng nét chữ mà ông ngỡ là theo chuẩn công văn.

Don Rodrigo Maldonado had operated the railway for thirty-one years, one year for every metre, as he liked to say when he was in the mood. That rarely happened. He was sixty-one, had knees that sounded like rusty hinges in the fog, and a letter in the drawer of the top station that he had written six years ago. “I hereby declare my resignation,” it said, and beneath it, in handwriting he considered official, his name.

Ông chưa từng gửi lá thư đi, bởi ông thừa biết câu trả lời. Ông đã trực tiếp nộp đơn xin nghỉ ba lần, và cả ba lần chính quyền thành phố đều đáp lại cùng một câu: Người ta sẵn lòng để ông rời đi ngay khi tìm được người có thể vận hành tuyến cáp. Nhưng ai lại muốn thức dậy lúc sáu giờ mười lăm mỗi sáng để đánh thức một cỗ máy từ năm 1912 chỉ vì mức lương hầu như chẳng đủ trả tiền thuê nhà? Chẳng một ai nộp đơn. Don Rodrigo tiếp tục làm việc, còn trong ngăn kéo, lá thư nằm đợi như một cuốn hộ chiếu chẳng bao giờ dùng tới.

He had never sent it, because he knew the answer. Three times he had resigned by word of mouth, and three times the city administration had told him the same thing: they would gladly let him go as soon as someone was found who could operate the railway. But who would want to wake a machine from 1912 every morning at a quarter past six for a wage that barely covered the rent? Nobody applied. Don Rodrigo kept working, and in his drawer the letter waited like a passport one never uses.

Vào ngày thứ Ba tháng Năm đó, sương mù bao phủ bến cảng, và khi người phụ nữ mang cặp tài liệu bước vào trạm dưới chân đồi, áo khoác của cô lấm tấm những giọt nước sẫm màu. Cô tự giới thiệu là Marisol Vidal, kỹ sư thuộc Sở Xây dựng thành phố, rồi đặt một văn bản lên bàn. Nó rất ngắn gọn. Tuyến cáp kéo San Rafael sẽ phải trải qua đợt kiểm tra an toàn toàn diện ngay trong ngày hôm nay. Nếu không vượt qua được bài kiểm tra phanh, hoạt động của tuyến cáp sẽ bị đình chỉ ngay lập tức.

On this Tuesday in May there was fog over the harbour, and when the woman with the folder entered the bottom station, there were dark drops on her coat. She introduced herself as Marisol Vidal, an engineer from the city’s building department, and put a letter on the table. It was short. The funicular of San Rafael would undergo a complete safety inspection that very day. If it failed the brake test, operation was to be suspended with immediate effect.