Rust in de zaal

De vijfde ronde

The Fifth Round

Al dertig jaar leidde Davit Kapanadze schaaktoernooien, en in dertig jaar had hij geleerd dat je een valsspeler niet aan zijn zetten herkent, maar aan zijn handen. Wie iets te verbergen heeft, raakt zijn gezicht aan, zijn oor, zijn zak; hij staat te vaak op en komt te snel weer terug. Davit had spelers uit toiletten gehaald in wier spoelbakken telefoons lagen, hij had een schoen in beslag genomen in de zool waarvan een trilmotortje zat, en eens, in Tbilisi, een grootvader de zaal uitgestuurd die zijn kleinzoon vanuit het publiek signalen gaf met zijn zakdoek. Trots was hij er niet op. Hij was alleen grondig.

For thirty years Davit Kapanadze had been running chess tournaments, and in thirty years he had learned that you do not recognise a cheat by his moves, but by his hands. Someone with something to hide touches his face, his ear, his pocket; he gets up too often, and he comes back too quickly. Davit had fetched players out of toilets with telephones in the cisterns, he had confiscated a shoe with a vibration motor in its sole, and once, in Tbilisi, he had sent a grandfather out of the hall who was giving his grandson signals from the audience with a handkerchief. He was not proud of it. He was only thorough.

Het Batoemi Open zou zijn laatste toernooi zijn. Hij had het de bond in het voorjaar laten weten, in een korte brief zonder opgave van redenen, omdat hij zelf niet precies wist welke hij had moeten noemen. Hij was drieënzestig, zijn knieën hielden niet meer van die lange dagen, en zijn dochter belde elke zondag vanuit Berlijn om hem te vragen of hij niet eindelijk eens iets anders wilde gaan doen. Wat dat dan moest zijn, kon ze hem overigens ook niet vertellen.

The Batumi Open was to be his last tournament. He had informed the federation in the spring, in a short letter without giving a reason, because he did not know himself exactly which one he should have given. He was sixty-three, his knees no longer liked the long days, and every Sunday his daughter called from Berlin to ask whether he did not finally want to do something else. What that was supposed to be, however, she could not tell him either.

Er werd gespeeld in de balzaal van Hotel Kolkhis aan de boulevard, een zaal met drie kroonluchters die bij elke windvlaag van zee zachtjes rinkelden, en een airconditioning die al sinds de Sovjettijd hetzelfde astmatische geluid maakte. Honderdzestig spelers zaten aan tachtig tafels. Boven het podium hing een scherm waarop de partijen van de eerste tien borden werden uitgezonden, met vijftien minuten vertraging, en daaronder scrolde in kleine witte letters de chat van de toeschouwers voorbij.

The games were played in the ballroom of the Hotel Kolkhis on the seafront promenade, a hall with three chandeliers that tinkled softly at every gust of wind from the sea, and an air-conditioning system that had been making the same asthmatic noise since Soviet times. A hundred and sixty players sat at eighty tables. Above the stage hung a screen on which the games of the first ten boards were broadcast, with a fifteen-minute delay, and beneath it, in small white letters, ran the viewers’ chat.

Davit las de chat niet. Dat had hij jaren geleden al afgeleerd. Maar op woensdagavond, na de vijfde ronde, kwam Giorgi Abashidze met zijn telefoon in de hand naar de arbitragetafel, en Davit begreep aan de manier waarop hij hem vasthield – namelijk als een bewijsstuk – dat hij hem vandaag wel zou moeten lezen.

Davit did not read the chat. He had broken himself of the habit years ago. But on Wednesday evening, after the fifth round, Giorgi Abashidze came to the arbiters’ table with his telephone in his hand, and Davit understood from the way he held it, namely like a piece of evidence, that today he would have to read it.

Giorgi was de man van de sponsor, een telecomaanbieder wiens logo op elk tafelbordje geplakt zat, op elke balpen en op elk van de flesjes water die tussen de borden stonden. Hij was halverwege de veertig, droeg zelfs bij dertig graden een colbert en sprak over het toernooi alsof het om een productlancering ging. “Heeft u dit gezien?”, vroeg hij.

Giorgi was the sponsor’s man. The sponsor was a mobile phone company whose logo was stuck on every table sign, on every ballpoint pen and on every one of the little water bottles that stood between the boards. He was in his mid-forties, wore a jacket even at thirty degrees and spoke about the tournament as if it were a product launch. “Have you seen this?” he asked.

Davit wist waar hij het over had. In deze zaal zat sinds zondag een vrouw die, als je op de cijfers afging, niet aan de voorste tafels thuishoorde en desondanks elke dag een stukje verder naar voren was geschoven: Tamar Gelashvili, vierenzeventig jaar oud, uit Tbilisi, rating 1712, op plaats 143 van de 160 op de startranglijst. Na vijf ronden had ze vijf punten. Ze had in de eerste ronde een Internationaal Meester uit Yerevan verslagen, in de derde een jonge Iraniër en vandaag, op bord zeven, een Oekraïense grootmeesteres, die na de partij nog lang voor het bord was blijven zitten alsof ze er iets op zocht wat ze kwijtgeraakt was.

Davit knew what he was talking about. Since Sunday a woman had been sitting in this hall who, if you went by the numbers, did not belong at the front tables and who had nevertheless moved a little further forward every day: Tamar Gelashvili, seventy-four years old, from Tbilisi, rating 1712, ranked 143rd of 160 on the starting list. After five rounds she had five points. In the first round she had beaten an International Master from Yerevan, in the third a young Iranian and today, on board seven, a Ukrainian grandmaster who had stayed sitting in front of the board for a long time after the game, as if she were looking on it for something she had lost.