Το φανάρι της Καλαμάγια

Εννέα μέρες

Nine Days

Το κέντρο ελέγχου της εταιρείας Σίιλ βρισκόταν στον τρίτο όροφο ενός παλιού εργοστασίου στο Τάλιν, και τη νύχτα ήταν το πιο ήσυχο μέρος της πόλης. Σαράντα οθόνες κρέμονταν στον τοίχο, και καθεμία έδειχνε ένα κομμάτι δρόμου από ύψος πενήντα εκατοστών: πεζοδρόμια, λακκούβες με νερό, τους αστραγάλους αργοπορημένων πεζών. Μέσα από αυτούς τους δρόμους κυλούσαν τα ρομπότ διανομής της εταιρείας, άσπρα κουτιά με έξι ρόδες, όχι μεγαλύτερα από ένα πεσμένο ψυγείο, με ένα πορτοκαλί σημαιάκι στο πίσω μέρος για να τα βλέπουν οι οδηγοί.

The control room of the company Siil was on the third floor of a former factory building in Tallinn, and at night it was the quietest place in the city. Forty screens hung on the wall, each showing a piece of street filmed from fifty centimetres up: kerbs, puddles, the ankles of late pedestrians. Through these streets rolled the company’s delivery robots, white boxes on six wheels, no bigger than a fridge lying on its side, with a small orange flag at the back so that drivers could see them.

Σίιλ στα εσθονικά σημαίνει σκαντζόχοιρος, και τα ρομπότ συμπεριφέρονταν ακριβώς έτσι: ήταν αργά, φιλικά και σταματούσαν μόλις έβρισκαν κάτι μπροστά τους. Τις περισσότερες φορές έβρισκαν μόνα τους έναν τρόπο να το παρακάμψουν. Αν όχι, μετά από ένα λεπτό καλούσαν το κέντρο ελέγχου, και τότε αναλάμβανε ένας άνθρωπος. Στη νυχτερινή βάρδια ήταν δώδεκα άτομα, και μία από αυτούς ήταν η Κάισα Ταμ.

Siil means hedgehog in Estonian, and the robots behaved like one: they were slow, friendly, and stopped as soon as something was in their way. Mostly they found a way round it by themselves. If not, they called the control room after a minute, and then a human took over. On the night shift that meant twelve people, and one of them was Kaisa Tamm.

Η Κάισα ήταν τριάντα ενός ετών και πριν από οκτώ χρόνια είχε παρατήσει τις σπουδές βιολογίας, δύο εξάμηνα πριν από το πτυχίο, για λόγους που ούτε η ίδια δεν καταλάβαινε πια καλά. Μετά είχε φτιάξει καφέδες, είχε πουλήσει εισιτήρια σε σινεμά και είχε κουβαλήσει κούτες μετακόμισης. Η νυχτερινή βάρδια στη Σίιλ ήταν η πρώτη δουλειά όπου ένιωθε ότι ήταν καλή. Της άρεσε η ησυχία, το βουητό των υπολογιστών και το γεγονός ότι στις τρεις το πρωί δεν χρειαζόταν να προσποιείσαι τίποτα σε κανέναν.

Kaisa was thirty-one and had dropped out of a biology degree eight years earlier, two semesters before finishing, for reasons she herself no longer quite understood. After that she had made coffee, sold cinema tickets and carried removal boxes. The night shift at Siil was the first job at which she felt she was good. She liked the quiet, the hum of the computers and the fact that at three in the morning there was nobody to put on a show for.

Ήταν Ιούνιος, η εποχή των λευκών νυχτών. Πάνω από τη Βαλτική δεν σκοτείνιαζε πια για τα καλά· ο ουρανός έμενε μέχρι το πρωί σε ένα απαλό μπλε, σαν να είχε ξεχάσει κάποιος να σβήσει το φως. Για τις κάμερες των ρομπότ αυτό ήταν ένα δώρο. Για τους ανθρώπους στο κέντρο ελέγχου σήμαινε ότι κοιτούσαν έξω από το παράθυρο στις δύο τη νύχτα και δεν ήξεραν αν επιτρεπόταν να νιώθουν κουρασμένοι.

It was June, the season of the white nights. Over the Baltic it no longer got properly dark; the sky stayed a pale blue until morning, as if someone had forgotten to switch off the light. For the robots’ cameras this was a gift. For the people in the control room it meant that they looked out of the window at two in the morning and did not know whether they were allowed to be tired.

Οι περισσότερες παρεμβάσεις ήταν ακίνδυνες. Ένα ποδήλατο ήταν πεσμένο κατά πλάτος στο πεζοδρόμιο, ένας μεθυσμένος είχε καθίσει πάνω σε ένα ρομπότ και του μιλούσε για το διαζύγιό του, ένας κάδος σκουπιδιών είχε αναποδογυρίσει. Η Κάισα κοιτούσε την εικόνα, αποφάσιζε, οδηγούσε το ρομπότ γύρω από το εμπόδιο με δύο δάχτυλα στο πληκτρολόγιο και κατέγραφε την παρέμβαση στη λίστα της. Κάθε παρέμβαση μετριόταν, και στο τέλος του μήνα όλοι οι αριθμοί γίνονταν ένας: το ποσοστό παρεμβάσεων. Όποιος είχε χαμηλό ποσοστό, θεωρούνταν ότι είχε μια ήσυχη περιοχή, και όποιος είχε μια ήσυχη περιοχή, θεωρούνταν καλός στη δουλειά του.

Most interventions were harmless. A bicycle lay across the pavement, a drunk man had sat down on a robot and was telling it about his divorce, a bin had fallen over. Kaisa looked at the picture, decided, steered the robot round the obstacle with two fingers on the keyboard and entered the intervention in her list. Every intervention was counted, and at the end of the month all the numbers became a single one: the intervention rate. Anyone with a low one was considered someone with a quiet district, and anyone with a quiet district was considered good.

Εκείνη τη Δευτέρα, στην αρχή της βάρδιας, ο Ρέιν Κασκ, ο υπεύθυνος βάρδιας, βγήκε από το γυάλινο γραφείο του στην άκρη του δωματίου. Στάθηκε μπροστά στον τοίχο με τις οθόνες και χτύπησε τα χέρια του δύο φορές, κάτι που έκανε μόνο όταν έρχονταν νέα από το Ελσίνκι, όπου βρισκόταν η έδρα της εταιρείας. Ο Ρέιν ήταν γύρω στα σαράντα πέντε, φορούσε πάντα το ίδιο γκρι πουκάμισο και μιλούσε για τους αριθμούς όπως μιλούν οι άλλοι άνθρωποι για τα παιδιά τους: με υπομονή, περηφάνια και μια μικρή ανησυχία.

That Monday, at the start of the shift, Rein Kask, the shift leader, came out of his glass box at the end of the room, stood in front of the wall of screens and clapped his hands twice, which he only did when news came from Helsinki, where the company had its head office. Rein was in his mid-forties, always wore the same grey shirt and talked about numbers the way other people talk about their children: patiently, proudly and a little anxiously.