Het verkeerslicht van Kalamaja

Negen dagen

Nine Days

De centrale van het bedrijf Siil zat op de derde verdieping van een oude fabriek in Tallinn. ’s Nachts was het de rustigste plek van de stad. Aan de muur hingen veertig schermen, met op elk scherm een stukje straat, gefilmd vanaf vijftig centimeter hoogte: stoepranden, plassen, de enkels van late voetgangers. Door deze straten reden de bezorgrobots van het bedrijf, witte bakken op zes wielen. Ze waren niet groter dan een omgevallen koelkast, met achterop een oranje vlaggetje zodat automobilisten hen zagen.

The control room of the company Siil was on the third floor of a former factory building in Tallinn, and at night it was the quietest place in the city. Forty screens hung on the wall, each showing a piece of street filmed from fifty centimetres up: kerbs, puddles, the ankles of late pedestrians. Through these streets rolled the company’s delivery robots, white boxes on six wheels, no bigger than a fridge lying on its side, with a small orange flag at the back so that drivers could see them.

Siil betekent egel in het Ests, en de robots gedroegen zich net zo: ze waren traag, vriendelijk en bleven staan zodra er iets in de weg stond. Meestal vonden ze zelf een weg eromheen. Zo niet, dan riepen ze na een minuut de centrale op, en nam een mens het over. In de nachtdienst waren dat twaalf mensen, en een van hen was Kaisa Tamm.

Siil means hedgehog in Estonian, and the robots behaved like one: they were slow, friendly, and stopped as soon as something was in their way. Mostly they found a way round it by themselves. If not, they called the control room after a minute, and then a human took over. On the night shift that meant twelve people, and one of them was Kaisa Tamm.

Kaisa was eenendertig en was acht jaar geleden gestopt met haar studie biologie, twee semesters voor het afstuderen. De redenen begreep ze zelf niet helemaal meer. Daarna had ze koffie gezet, bioscoopkaartjes verkocht en verhuisdozen gedragen. De nachtdienst bij Siil was het eerste werk waarin ze het gevoel had dat ze goed was. Ze hield van de stilte, het zoemen van de computers en het feit dat je om drie uur ’s nachts voor niemand toneel hoefde te spelen.

Kaisa was thirty-one and had dropped out of a biology degree eight years earlier, two semesters before finishing, for reasons she herself no longer quite understood. After that she had made coffee, sold cinema tickets and carried removal boxes. The night shift at Siil was the first job at which she felt she was good. She liked the quiet, the hum of the computers and the fact that at three in the morning there was nobody to put on a show for.

Het was juni, de tijd van de witte nachten. Boven de Oostzee werd het niet meer echt donker; de hemel bleef tot de ochtend bleekblauw, alsof iemand was vergeten het licht uit te doen. Voor de camera’s van de robots was dat een geschenk. Voor de mensen in de centrale betekende het dat ze om twee uur ’s nachts uit het raam keken en niet wisten of ze moe mochten zijn.

It was June, the season of the white nights. Over the Baltic it no longer got properly dark; the sky stayed a pale blue until morning, as if someone had forgotten to switch off the light. For the robots’ cameras this was a gift. For the people in the control room it meant that they looked out of the window at two in the morning and did not know whether they were allowed to be tired.

De meeste ingrepen waren ongevaarlijk. Een fiets lag dwars over de stoep, een dronken man was op een robot gaan zitten en vertelde hem over zijn scheiding, een vuilnisbak was omgevallen. Kaisa bekeek het beeld, nam een beslissing, stuurde de robot met twee vingers op het toetsenbord om het obstakel heen en zette de ingreep op haar lijst. Elke ingreep werd geteld, en aan het eind van de maand werd uit alle cijfers één enkel getal berekend: het ingrijppercentage. Wie een laag percentage had, had volgens iedereen een rustige wijk, en wie een rustige wijk had, werd als goed beschouwd.

Most interventions were harmless. A bicycle lay across the pavement, a drunk man had sat down on a robot and was telling it about his divorce, a bin had fallen over. Kaisa looked at the picture, decided, steered the robot round the obstacle with two fingers on the keyboard and entered the intervention in her list. Every intervention was counted, and at the end of the month all the numbers became a single one: the intervention rate. Anyone with a low one was considered someone with a quiet district, and anyone with a quiet district was considered good.

Die maandag kwam Rein Kask, de ploegleider, aan het begin van de dienst uit zijn glazen hok achter in de ruimte. Hij ging voor de schermenwand staan en klapte twee keer in zijn handen. Dat deed hij alleen als er nieuws was uit Helsinki, waar het hoofdkantoor zat. Rein was midden veertig, droeg altijd hetzelfde grijze overhemd en praatte over cijfers zoals andere mensen over hun kinderen praten: geduldig, trots en een beetje bezorgd.

That Monday, at the start of the shift, Rein Kask, the shift leader, came out of his glass box at the end of the room, stood in front of the wall of screens and clapped his hands twice, which he only did when news came from Helsinki, where the company had its head office. Rein was in his mid-forties, always wore the same grey shirt and talked about numbers the way other people talk about their children: patiently, proudly and a little anxiously.