The Stone Bride

The Legend

De legende

When it rained, she wept. That was the first thing anyone learned about the Stone Bride of Key Lane, and for most visitors the last as well, since no more would fit into a photo. Above the door of house number seven, in the keystone of the doorway, sat the head of a young woman in grey sandstone, hardly bigger than a loaf of bread, her hair tied in a knot at the nape of her neck. As soon as it rained, two dark tracks ran from the corners of her eyes over her cheeks down to her chin, and the corners of her mouth, worn soft by the weather, drew downwards as well, as if she had seen it coming.

Bij regen huilde ze. Dat was het eerste wat je over de Stenen Bruid in de Sleutelsteeg te horen kreeg, en voor de meeste bezoekers ook het laatste, want meer paste er niet op een foto. Boven de deur van nummer zeven, in de sluitsteen van het portaal, zat het hoofd van een jonge vrouw van grijs zandsteen, nauwelijks groter dan een brood, het haar in de nek tot een knot gebonden. Zodra het regende, liepen er twee donkere sporen uit haar ooghoeken over haar wangen tot aan haar kin, en haar mondhoeken, door het weer zacht geslepen, zakten daarbij naar beneden, alsof ze het had zien aankomen.

On this Tuesday in October Tereza Nováková stood beneath her for what was, at a cautious estimate, the three-thousandth time. She held up the yellow umbrella by which her groups recognised her, waited until the last of them had come up the lane, and lowered her voice, as she always did, at exactly this spot.

Tereza Nováková stond die dinsdag in oktober, naar voorzichtige schatting, voor de drieduizendste keer onder haar. Ze hield de gele paraplu omhoog waaraan haar groepen haar herkenden, wachtte tot ook de laatste de steeg was opgelopen en liet haar stem zakken, zoals ze altijd deed, op precies deze plek.

“In the spring of 1848,” she said, “Anežka, the daughter of the master of the house, was engaged to a raftsman. He brought timber from the Bohemian Forest down the Vltava, and on the day before the wedding the raft arrived without him. Anežka waited at this door every evening, for forty years. When she died, the stonemason immortalised her face up here. And ever since, whenever it rains …” She pointed upwards, and twenty-three phones rose with her finger.

“In het voorjaar van 1848,” zei ze, “was Anežka, de dochter van de huiseigenaar, verloofd met een vlotter. Hij voer hout uit het Boheemse Woud de Vltava af, en op de dag voor de bruiloft kwam het vlot zonder hem aan. Anežka heeft elke avond bij deze deur gewacht, veertig jaar lang. Toen ze stierf, heeft de steenhouwer haar gezicht hier boven vereeuwigd. En sindsdien, als het regent …” Ze wees omhoog, en drieëntwintig telefoons gingen met haar vinger mee omhoog.

It was not raining. It had not rained for eleven days, and the bride, to be honest, looked only slightly put out, like someone who has waited too long for a bus. Tereza knew the disappointment in their faces and had a sentence for it: anyone who wanted to see her weep would simply have to come back. Most of them did not come back, but they wrote it in their reviews, and the reviews brought the next ones.

Het regende niet. Het had al elf dagen niet geregend, en de bruid zag er, eerlijk gezegd, maar een beetje misnoegd uit, als iemand die te lang op de bus wacht. Tereza kende de teleurstelling op de gezichten en had er een zin voor: wie haar wilde zien huilen, moest maar terugkomen. De meesten kwamen niet terug, maar ze schreven het in hun recensies, en de recensies brachten de volgende groep.

That Anežka had never existed was known in Prague to one single person, and she was at that moment holding the yellow umbrella. Tereza had invented her six years ago, on a wet afternoon, back when she still offered art-history tours that nobody booked, and a group from Ohio had asked her, in front of this very door, why the woman up there was crying. She had not known the truth and had not felt like admitting it. So she had let a raftsman drown. It had been, as would turn out, the most successful quarter of an hour of her working life.

Dat Anežka nooit had bestaan, wist in Praag maar één mens, en die hield op dat moment de gele paraplu vast. Tereza had haar zes jaar eerder verzonnen, op een natte middag, toen ze nog kunsthistorische rondleidingen aanbood die niemand boekte en een groep uit Ohio haar voor precies deze deur had gevraagd waarom die vrouw daarboven huilde. Ze had het antwoord niet geweten en er geen zin in gehad dat toe te geven. Dus had ze een vlotter laten verdrinken. Het was, zoals zou blijken, het meest succesvolle kwartier van haar beroepsleven geweest.

By now the Stone Bride was in three guidebooks, in two of them with the wrong year. Other guides retold her, some with a second lover, one even with poison. Wedding couples from Seoul and Milan had themselves photographed beneath the doorway, and across the lane Radek Bureš, with whom Tereza had once almost moved in, had turned his former pawnshop into the Café of the Weeping Bride , in whose window lay a cake of the same name: poppy seed, with an icing that ran in the warmth.

Inmiddels stond de Stenen Bruid in drie reisgidsen, in twee ervan met een verkeerd jaartal. Andere gidsen vertelden het na, sommige met een tweede minnaar, een zelfs met gif. Bruidsparen uit Seoul en Milaan lieten zich onder het portaal fotograferen, en aan de overkant had Radek Bureš, met wie Tereza ooit bijna was gaan samenwonen, van zijn voormalige pandjeshuis het Café de Huilende Bruid gemaakt, met in het raam een taart met dezelfde naam: maanzaad, met een glazuur dat bij warmte uitliep.