Cô Dâu Đá

Truyền thuyết

The Legend

Trời mưa là cô khóc. Đó là điều đầu tiên người ta biết về Cô Dâu Đá ở ngõ Chìa Khóa, và với phần lớn du khách cũng là điều cuối cùng, vì không còn gì khác vừa với một bức ảnh. Phía trên cánh cửa ngôi nhà số bảy, trên đá khóa vòm của cổng vòm, có đầu một thiếu nữ bằng sa thạch xám, chỉ lớn hơn ổ bánh mì một chút, tóc búi thành một nút sau gáy. Hễ trời đổ mưa, hai vệt tối chảy từ khóe mắt xuống má rồi xuống tận cằm, còn khóe miệng, bị thời tiết mài mềm đi, cũng trễ xuống theo, như thể cô đã thấy trước mọi chuyện.

When it rained, she wept. That was the first thing anyone learned about the Stone Bride of Key Lane, and for most visitors the last as well, since no more would fit into a photo. Above the door of house number seven, in the keystone of the doorway, sat the head of a young woman in grey sandstone, hardly bigger than a loaf of bread, her hair tied in a knot at the nape of her neck. As soon as it rained, two dark tracks ran from the corners of her eyes over her cheeks down to her chin, and the corners of her mouth, worn soft by the weather, drew downwards as well, as if she had seen it coming.

Tereza Nováková đứng dưới Cô Dâu Đá vào thứ Ba tháng Mười hôm ấy, theo ước tính thận trọng, là lần thứ ba nghìn. Cô giơ cao chiếc ô vàng mà các đoàn khách vẫn dựa vào đó để nhận ra mình, đợi cho người cuối cùng cũng leo hết con ngõ, rồi hạ giọng, như cô vẫn luôn làm, đúng ở chỗ này.

On this Tuesday in October Tereza Nováková stood beneath her for what was, at a cautious estimate, the three-thousandth time. She held up the yellow umbrella by which her groups recognised her, waited until the last of them had come up the lane, and lowered her voice, as she always did, at exactly this spot.

“Vào mùa xuân năm 1848”, cô nói, “Anežka, con gái của chủ nhà, đính hôn với một người thả bè gỗ. Anh chở gỗ từ rừng Bohemia xuống sông Vltava, và hôm trước ngày cưới, chiếc bè về mà không có anh. Anežka đã đứng đợi ở cánh cửa này mỗi buổi tối, suốt bốn mươi năm. Khi bà mất, người thợ đá đã khắc khuôn mặt bà lên đây, trên cao. Và từ đó, mỗi khi trời mưa …” Cô chỉ lên, và hai mươi ba chiếc điện thoại cùng giơ lên theo ngón tay cô.

“In the spring of 1848,” she said, “Anežka, the daughter of the master of the house, was engaged to a raftsman. He brought timber from the Bohemian Forest down the Vltava, and on the day before the wedding the raft arrived without him. Anežka waited at this door every evening, for forty years. When she died, the stonemason immortalised her face up here. And ever since, whenever it rains …” She pointed upwards, and twenty-three phones rose with her finger.

Trời không mưa. Đã mười một ngày rồi không mưa, và thành thật mà nói, cô dâu trông chỉ hơi bực bội, như người đợi xe buýt quá lâu. Tereza quen với nỗi thất vọng trên những gương mặt ấy và có sẵn một câu cho chuyện này: ai muốn thấy cô khóc thì cứ quay lại. Phần lớn không quay lại, nhưng họ viết điều đó vào phần đánh giá, và những lời đánh giá kéo theo những vị khách kế tiếp.

It was not raining. It had not rained for eleven days, and the bride, to be honest, looked only slightly put out, like someone who has waited too long for a bus. Tereza knew the disappointment in their faces and had a sentence for it: anyone who wanted to see her weep would simply have to come back. Most of them did not come back, but they wrote it in their reviews, and the reviews brought the next ones.

Rằng Anežka chưa bao giờ tồn tại, ở Praha chỉ có một người biết, và người đó đang cầm chiếc ô vàng. Tereza đã bịa ra bà từ sáu năm trước, vào một buổi chiều ẩm ướt, khi cô còn đưa ra những chuyến tham quan lịch sử nghệ thuật mà chẳng ai đặt, và một đoàn khách từ Ohio hỏi ngay trước cánh cửa này vì sao người phụ nữ trên kia lại khóc. Cô không biết sự thật và cũng không muốn thừa nhận điều đó. Thế là cô để một người thả bè chết đuối. Đó, như về sau sẽ rõ, là mười lăm phút thành công nhất trong cả đời làm nghề của cô.

That Anežka had never existed was known in Prague to one single person, and she was at that moment holding the yellow umbrella. Tereza had invented her six years ago, on a wet afternoon, back when she still offered art-history tours that nobody booked, and a group from Ohio had asked her, in front of this very door, why the woman up there was crying. She had not known the truth and had not felt like admitting it. So she had let a raftsman drown. It had been, as would turn out, the most successful quarter of an hour of her working life.