Een naam die buigt

De vergadering

The Meeting

De namencommissie vergaderde op de eerste donderdag van de maand om negen uur, in een vergaderruimte op de derde verdieping van een overheidsgebouw in de binnenstad van Reykjavík, vanwaaruit men de oude haven zag en, op heldere dagen, aan de overzijde van de baai de vlakke rug van de Esja. Heldere dagen waren er in oktober zelden. Op deze donderdag hing de hemel zo laag boven de kranen dat Hrafn Einarsson, toen hij ging zitten, de indruk had dat men hem met uitgestrekte arm kon aanraken.

The Naming Committee met on the first Thursday of the month at nine o’clock, in a meeting room on the third floor of a government building in the centre of Reykjavík, from which you could see the old harbour and, on clear days, the flat back of Mount Esja across the bay. Clear days were rare in October. That Thursday the sky hung so low over the cranes that Hrafn Einarsson, as he sat down, had the impression you could touch it with an outstretched arm.

Het was zijn derde vergadering. Een jaar geleden had hij een artikel in de krant gepubliceerd waarin hij de commissie als het “laatste tolstation van de IJslandse taal” omschreef en haar afschaffing eiste; in het voorjaar had het ministerie hem vervolgens gevraagd of hij geen lid wilde worden. Twee weken lang had hij gedacht dat het om een grap ging. Zijn vrienden dachten het nog altijd. Hij legde hun uit dat hij had toegezegd omdat je een overheidsinstantie alleen van binnenuit grondig kunt verachten, en dat was, zoals de meeste zinnen die je voor vrienden formuleert, ongeveer voor de helft waar.

It was his third meeting. A year earlier he had published an article in the newspaper in which he called the committee “the last customs post of the Icelandic language” and demanded that it be abolished; in the spring the ministry had then asked him whether he would like to become a member. For two weeks he had believed it was a joke. His friends still believed it. He explained to them that he had accepted because you can only despise an authority thoroughly from the inside, and that was, like most sentences you formulate for friends, about half true.

Tegenover hem zat Ólafur Pétursson, jurist, al twintig jaar lid van de commissie en al minstens even lang in het bezit van dezelfde grijze trui. Ólafur bracht naar elke vergadering een papieren zak met kleinur mee, het gedraaide vetgebak van de bakkerij op de hoek, legde die in het midden van de tafel en at ze vervolgens alleen op. Hij sprak weinig, en als hij sprak, klonk het alsof hij voorlas uit een wetscommentaar, wat hij dikwijls ook deed.

Opposite him sat Ólafur Pétursson, a lawyer, on the committee for twenty years and for at least as long in possession of the same grey jumper. To every meeting Ólafur brought a paper bag of kleinur, the twisted fried pastries from the bakery on the corner, put it in the middle of the table and then ate them by himself. He spoke little, and when he spoke it sounded as if he were reading aloud from a commentary on the law, which he often was.

Aan het hoofd van de tafel zat Sigrún Hallsdóttir. Ze was zesenvijftig, had dertig jaar lang IJslands onderwezen aan een gymnasium in Hafnarfjörður en leidde de commissie al elf jaar. De dossiers van de dag had ze, zoals altijd, al gelezen, en wel niet de avond tevoren, maar de week tevoren, twee keer, met potlood. Hrafn had tijdens zijn eerste vergadering gadegeslagen hoe ze een aanvraag opensloeg in welks marge in haar kleine, opgerichte handschrift al de volledige verbuiging van de aangevraagde naam stond, in alle vier de naamvallen, en daaronder een enkel woord: kan .

At the head of the table sat Sigrún Hallsdóttir. She was fifty-six, had taught Icelandic at a grammar school in Hafnarfjörður for thirty years and had chaired the committee for eleven. As always, she had already read the day’s files, and not the night before but the week before, twice, with a pencil. In his first meeting Hrafn had watched her open an application in whose margin the complete declension of the requested name already stood in her small, upright handwriting, in all four cases, and beneath it a single word: works .

Want daarom draaide het, in de kern, bij elke aanvraag. Een naam die in IJsland gegeven zou worden en nog niet op de lijst stond, moest drie dingen kunnen. Hij moest in de IJslandse spelling geschreven kunnen worden. Hij mocht zijn drager niet tot last zijn. En hij moest zich laten verbuigen, oftewel in de genitief een IJslandse uitgang aannemen, want een naam die zich niet liet verbuigen, was in deze taal niet alleen een vreemd element, maar welhaast een grammaticaal ongeluk: je kon niet zeggen wiens fiets dat was, je kon niet eens een brief aan de drager ervan richten zonder dat de zin op de plek waar de naam stond begon te haperen.

Because that, at its core, was what every application was about. A name that was to be given in Iceland and was not yet on the list had to be able to do three things. It had to be writable in Icelandic spelling. It must not become a burden to its bearer. And it had to decline, that is, take an Icelandic ending in the genitive, because a name that did not decline was in this language not only a foreign body but almost a grammatical accident: you could not say whose bicycle it was, you could not even address a letter to its bearer without the sentence stumbling at the place where the name stood.