Rechts knipperen

Het dossier

The File

Het examencentrum voor rijbewijzen lag aan de oostelijke rand van Ulaanbaatar, tussen een busdepot en een veld waar in de zomer kinderen voetbalden en in de winter niemand. Het bestond uit een laag, groen geverfd gebouw, een parkeerplaats en een omheind oefenterrein met oranje pionnen, een kunstmatige helling en een stoplicht dat al jaren alleen nog geel kende. Eind oktober lag er al de eerste sneeuw op, dun als suiker, en boven de stad hing de grijze rook van de kachels.

The licensing test centre lay on the eastern edge of Ulaanbaatar, between a bus depot and a field where children played football in summer and nobody did in winter. It consisted of a flat building painted green, a car park and a fenced practice yard with orange cones, an artificial slope and a traffic light that for years had known only amber. At the end of October the first snow already lay on it, thin as sugar, and over the city hung the grey smoke of the stoves.

Oyuna werkte hier al eenendertig jaar als examinator, en over zes weken ging ze met pensioen. Onder de rijschoolleerlingen van de stad heette ze “de IJzeren”, en dat wist ze. Haar slagingspercentage was het laagste van het centrum: van de tien kandidaten die bij haar in de auto stapten, slaagden er vier. Ze was niet onvriendelijk. Ze groette iedereen, ze wachtte geduldig als iemand de stoel niet kon verstellen, en ze schreeuwde nooit. Ze schreef alleen op wat ze zag, en ze zag heel veel. Sommige rij-instructeurs raadden hun leerlingen aan de afspraak te verzetten als ze op de lijst de naam Oyuna zagen.

Oyuna had worked here as an examiner for thirty-one years, and in six weeks she would retire. Among the learner drivers of the city she was called “the Iron One”, and she knew it. Her rate was the lowest in the centre: of ten candidates who got into the car with her, four passed. She was not unfriendly. She greeted everyone, she waited patiently when someone could not adjust the seat, and she never shouted. She only wrote down what she saw, and she saw a great deal. Some driving instructors advised their pupils to postpone their appointment when they saw the name Oyuna on the list.

Haar examenformulier had vierentwintig vakjes om aan te kruisen en onderaan een leeg veld met het kopje “Opmerkingen”. In eenendertig jaar had Oyuna dat veld nog nooit gebruikt. Het reglement zei dat daar alleen mocht staan wat met de rit te maken had, en alles wat met de rit te maken had, paste volgens haar in de vierentwintig vakjes. Een examinator die opmerkingen schreef, zei ze graag, wilde zich alleen maar verontschuldigen.

Her test form had twenty-four boxes to tick and, at the bottom, an empty field headed “Remarks”. In thirty-one years Oyuna had not used this field a single time. The regulations said that only what had to do with the drive might go there, and everything that had to do with the drive, in her opinion, fitted into the twenty-four boxes. An examiner who wrote remarks, she liked to say, only wanted to apologise.

Donderdagochtend lag de lijst van de dag op haar bureau. Zeven namen, zeven tijdstippen. De vierde naam was Ganbold, tweeënzeventig jaar oud, uit een district van de provincie Töv, vier uur rijden van de hoofdstad. Ernaast stond in kleine letters: zesde poging.

On Thursday morning the day’s list lay on her desk. Seven names, seven times. The fourth name was Ganbold, seventy-two years old, from a district of Töv province, four hours’ drive from the capital. Next to it, in small letters: sixth attempt.

Oyuna kende hem. Ze had hem in juni en in augustus geëxamineerd; daartussen en daarna hadden collega’s hem gehad. Een kleine, brede man met een gezicht dat wind en zon bruin hadden gemaakt, in een jas die voor de stad te warm was, en met een bontmuts die hij voor het instappen afnam en op de achterbank legde, alsof hij die als gast had meegebracht. Hij kwam elke maand, altijd op dezelfde weekdag, en elke keer zat er in de wachtkamer dezelfde jonge vrouw met een thermoskan op hem te wachten: zijn dochter.

Oyuna knew him. She had examined him in June and in August; in between and since then, colleagues had had him. A short, broad man with a face that wind and sun had turned brown, in a coat too warm for the city, and with a fur hat that he took off before getting in and laid on the back seat, as if he had brought it along on a visit. He came every month, always on the same day of the week, and every time the same young woman sat in the waiting room with a thermos flask and waited for him: his daughter.

Omdat ze tijd had voordat de eerste kandidaat kwam, haalde Oyuna zijn dossier uit de kast. Ze las niet graag dossiers; ze vond het juist om elke kandidaat te examineren alsof ze hem nooit eerder had gezien. Maar ze was gewend fouten te zoeken, en ook in een dossier vond je iets als je lang genoeg keek.

Because she had time before the first candidate came, Oyuna took his file out of the cupboard. She did not like reading files; she thought it right to examine every candidate as if she had never seen him before. But she was used to looking for mistakes, and in a file, too, you found something if you looked long enough.