Kierunkowskaz w prawo

Akta

The File

Ośrodek egzaminowania kierowców leżał na wschodnim skraju Ułan Bator, między zajezdnią autobusową a polem, na którym latem grały w piłkę dzieci, a zimą nikt. Składał się z płaskiego, zielono pomalowanego budynku, parkingu i ogrodzonego placu manewrowego z pomarańczowymi pachołkami, sztucznym wzniesieniem i sygnalizatorem, który od lat znał już tylko kolor żółty. W końcu października leżał na nim pierwszy śnieg, cienki jak cukier, a nad miastem wisiał szary dym z pieców.

The licensing test centre lay on the eastern edge of Ulaanbaatar, between a bus depot and a field where children played football in summer and nobody did in winter. It consisted of a flat building painted green, a car park and a fenced practice yard with orange cones, an artificial slope and a traffic light that for years had known only amber. At the end of October the first snow already lay on it, thin as sugar, and over the city hung the grey smoke of the stoves.

Oyuna pracowała tu jako egzaminatorka od trzydziestu jeden lat, a za sześć tygodni miała przejść na emeryturę. Wśród kursantów w mieście nazywano ją „Żelazną” i wiedziała o tym. Jej wskaźnik zdawalności był najniższy w ośrodku: z dziesięciu kandydatów, którzy wsiadali do jej samochodu, zdawało czterech. Nie była nieuprzejma. Witała każdego, cierpliwie czekała, gdy ktoś nie umiał ustawić fotela, i nigdy nie krzyczała. Zapisywała tylko to, co widziała, a widziała bardzo dużo. Niektórzy instruktorzy radzili swoim kursantom przełożyć termin, gdy zobaczyli na liście imię Oyuny.

Oyuna had worked here as an examiner for thirty-one years, and in six weeks she would retire. Among the learner drivers of the city she was called “the Iron One”, and she knew it. Her rate was the lowest in the centre: of ten candidates who got into the car with her, four passed. She was not unfriendly. She greeted everyone, she waited patiently when someone could not adjust the seat, and she never shouted. She only wrote down what she saw, and she saw a great deal. Some driving instructors advised their pupils to postpone their appointment when they saw the name Oyuna on the list.

Jej formularz egzaminacyjny miał dwadzieścia cztery pola do zaznaczenia, a na dole puste pole z nagłówkiem „Uwagi”. Przez trzydzieści jeden lat Oyuna ani razu nie użyła tego pola. Przepisy mówiły, że wolno tam wpisać tylko to, co dotyczy jazdy, a wszystko, co dotyczyło jazdy, mieściło się według niej w dwudziestu czterech kratkach. Egzaminator, który pisze uwagi, lubiła mawiać, chce się tylko usprawiedliwić.

Her test form had twenty-four boxes to tick and, at the bottom, an empty field headed “Remarks”. In thirty-one years Oyuna had not used this field a single time. The regulations said that only what had to do with the drive might go there, and everything that had to do with the drive, in her opinion, fitted into the twenty-four boxes. An examiner who wrote remarks, she liked to say, only wanted to apologise.

W czwartek rano lista na dany dzień leżała na jej biurku. Siedem nazwisk, siedem godzin. Czwartym nazwiskiem był Ganbold, siedemdziesiąt dwa lata, z jednego z powiatów prowincji Töv, cztery godziny jazdy samochodem od stolicy. Obok drobnym pismem napisano: szósta próba.

On Thursday morning the day’s list lay on her desk. Seven names, seven times. The fourth name was Ganbold, seventy-two years old, from a district of Töv province, four hours’ drive from the capital. Next to it, in small letters: sixth attempt.

Oyuna go znała. Egzaminowała go w czerwcu i w sierpniu, a między tymi terminami i po nich mieli go koledzy. Niski, szeroki mężczyzna o twarzy, którą wiatr i słońce zrobiły brązową, w płaszczu za ciepłym jak na miasto i w futrzanej czapce, którą przed wsiadaniem zdejmował i kładł na tylnym siedzeniu, jakby zabrał ją ze sobą w gości. Przyjeżdżał co miesiąc, zawsze w ten sam dzień tygodnia, i za każdym razem w poczekalni siedziała ta sama młoda kobieta z termosem i na niego czekała: jego córka.

Oyuna knew him. She had examined him in June and in August; in between and since then, colleagues had had him. A short, broad man with a face that wind and sun had turned brown, in a coat too warm for the city, and with a fur hat that he took off before getting in and laid on the back seat, as if he had brought it along on a visit. He came every month, always on the same day of the week, and every time the same young woman sat in the waiting room with a thermos flask and waited for him: his daughter.

Ponieważ miała czas, zanim przyjechał pierwszy kandydat, Oyuna wyjęła z szafy jego akta. Nie lubiła czytać akt; uważała, że słuszne jest egzaminowanie każdego kandydata tak, jakby nigdy go nie widziała. Ale była przyzwyczajona szukać błędów, a w aktach też coś się znajdowało, jeśli patrzyło się dostatecznie długo.

Because she had time before the first candidate came, Oyuna took his file out of the cupboard. She did not like reading files; she thought it right to examine every candidate as if she had never seen him before. But she was used to looking for mistakes, and in a file, too, you found something if you looked long enough.

Pięć formularzy. Trzech różnych egzaminatorów. Na każdym formularzu dwadzieścia trzy kratki były starannie zaznaczone jako „bez błędów”. Parkowanie: bez błędów. Ruszanie pod górę: bez błędów. Lusterka, odstęp, prędkość, zachowanie wobec pieszych: bez błędów. A na każdym z pięciu formularzy ta sama kratka miała krzyżyk oznaczający „niezdane”: nie włączono kierunkowskazu przy skręcie w prawo. Miejsce: aleja Pokoju, róg Państwowego Domu Towarowego.

Five forms. Three different examiners. On every form twenty-three boxes were neatly ticked “no fault”. Parking: no fault. Hill start: no fault. Mirrors, distance, speed, behaviour towards pedestrians: no fault. And on each of the five forms the same box carried the cross that meant “failed”: did not signal when turning right. Place: Peace Avenue, corner of the State Department Store.